श्रीगोपालसहस्रनामस्तोत्रम्

पार्वत्युवाच- कैलासशिखरे रम्ये गौरी पृच्छति शङ्करम् । ब्रह्माण्डाखिलनाथस्त्वं सृष्टिसंहारकारकः ॥

pārvatyuvāca- kailāsaśikhare ramye gaurī pṛcchati śaṅkaram | brahmāṇḍākhilanāthastvaṃ sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ ||

त्वमेव पूज्यसे लोकैर्ब्रह्मविष्णुसुरादिभिः । नित्यं पठसि देवेश कस्य स्तोत्रं महेश्वर ॥

tvameva pūjyase lokairbrahmaviṣṇusurādibhiḥ | nityaṃ paṭhasi deveśa kasya stotraṃ maheśvara ||

आश्चर्यमिदमाख्यानं जायते मयि शङ्कर । तत्प्राणेश महाप्राज्ञ संशयं छिन्धि मे प्रभो ॥

āścaryamidamākhyānaṃ jāyate mayi śaṅkara | tatprāṇeśa mahāprājña saṃśayaṃ chindhi me prabho ||

श्रीमहादेव उवाच- धन्यासि कृतपुण्यासि पार्वति प्राणवल्लभे । रहस्यातिरहस्यं च यत्पृच्छसि वरानने ॥

śrīmahādeva uvāca- dhanyāsi kṛtapuṇyāsi pārvati prāṇavallabhe | rahasyātirahasyaṃ ca yatpṛcchasi varānane ||

स्त्रीस्वभावान्महादेवि पुनस्त्वं परिपृच्छसि । गोपनीयं गोपनीयं गोपनीयं प्रयत्नतः ॥

strīsvabhāvānmahādevi punastvaṃ paripṛcchasi | gopanīyaṃ gopanīyaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ ||

दत्ते च सिद्धिहानिः स्यात्तस्माद्यत्नेन गोपयेत् । इदं रहस्यं परमं पुरुषार्थप्रदायकम् ॥

datte ca siddhihāniḥ syāttasmādyatnena gopayet | idaṃ rahasyaṃ paramaṃ puruṣārthapradāyakam ||

धनरत्नौघमाणिक्यं तुरङ्गं च गजादिकम् । ददाति स्मरणादेव महामोक्षप्रदायकम् ॥

dhanaratnaughamāṇikyaṃ turaṅgaṃ ca gajādikam | dadāti smaraṇādeva mahāmokṣapradāyakam ||

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि श‍ृणुष्वावहिता प्रिये । योऽसौ निरञ्जनो देवः चित्स्वरूपी जनार्दनः ॥

tatte'haṃ sampravakṣyāmi śa‍ṛṇuṣvāvahitā priye | yo'sau nirañjano devaḥ citsvarūpī janārdanaḥ ||

संसारसागरोत्तारकारणाय नृणाम् सदा । श्रीरङ्गादिकरूपेण त्रैलोक्यं व्याप्य तिष्ठति ॥

saṃsārasāgarottārakāraṇāya nṛṇām sadā | śrīraṅgādikarūpeṇa trailokyaṃ vyāpya tiṣṭhati ||

ततो लोका महामूढा विष्णुभक्तिविवर्जिताः । निश्चयं नाधिगच्छन्ति पुनर्नारायणो हरिः ॥

tato lokā mahāmūḍhā viṣṇubhaktivivarjitāḥ | niścayaṃ nādhigacchanti punarnārāyaṇo hariḥ ||

निरञ्जनो निराकारो भक्तानां प्रीतिकामदः । वृन्दावनविहाराय गोपालं रूपमुद्वहन् ॥

nirañjano nirākāro bhaktānāṃ prītikāmadaḥ | vṛndāvanavihārāya gopālaṃ rūpamudvahan ||

मुरलीवादनाधारी राधायै प्रीतिमावहन् । अंशांशेभ्यः समुन्मील्य पूर्णरूपकलायुतः ॥

muralīvādanādhārī rādhāyai prītimāvahan | aṃśāṃśebhyaḥ samunmīlya pūrṇarūpakalāyutaḥ ||

श्रीकृष्णचन्द्रो भगवान् नन्दगोपवरोद्यतः । धरणीरूपिणीमातृयशोदानन्ददायकः ॥

śrīkṛṣṇacandro bhagavān nandagopavarodyataḥ | dharaṇīrūpiṇīmātṛyaśodānandadāyakaḥ ||

द्वाभ्यां प्रयाचितो नाथो देवक्यां वसुदेवतः । ब्रह्मणाऽभ्यर्थितो देवो देवैरपि सुरेश्वरि ॥

dvābhyāṃ prayācito nātho devakyāṃ vasudevataḥ | brahmaṇā'bhyarthito devo devairapi sureśvari ||

जातोऽवन्यां मुकुन्दोऽपि मुरलोवेदरेचिका । तया सार्द्धं वचः कृत्वा ततो जातो महीतले ॥

jāto'vanyāṃ mukundo'pi muralovedarecikā | tayā sārddhaṃ vacaḥ kṛtvā tato jāto mahītale ||

संसारसारसर्वस्वं श्यामलं महदुज्ज्वलम् । एतज्ज्योतिरहं वेद्यं चिन्तयामि सनातनम् ॥

saṃsārasārasarvasvaṃ śyāmalaṃ mahadujjvalam | etajjyotirahaṃ vedyaṃ cintayāmi sanātanam ||

गौरतेजो विना यस्तु श्यामतेजस्समर्चयेत् । जपेद्वा ध्यायते वापि स भवेत् पातकी शिवे ॥

gauratejo vinā yastu śyāmatejassamarcayet | japedvā dhyāyate vāpi sa bhavet pātakī śive ||

स ब्रह्महा सुरापी च स्वर्णस्तेयी च पञ्चमः । एतैर्दोषैर्विलिप्येत तेजोभेदान्महीश्वरि ॥

sa brahmahā surāpī ca svarṇasteyī ca pañcamaḥ | etairdoṣairvilipyeta tejobhedānmahīśvari ||

तस्माज्ज्योतिरभूद् द्वेधा राधामाधवरूपकम् । तस्मादिदं महादेवि गोपालेनैव भाषितम् ॥

tasmājjyotirabhūd dvedhā rādhāmādhavarūpakam | tasmādidaṃ mahādevi gopālenaiva bhāṣitam ||

दुर्वाससो मुनेर्मोहे कार्तिक्यां रासमण्डले । ततः पृष्टवती राधा सन्देहभेदमात्मनः ॥

durvāsaso munermohe kārtikyāṃ rāsamaṇḍale | tataḥ pṛṣṭavatī rādhā sandehabhedamātmanaḥ ||

निरञ्जनात्समुत्पन्नं मयाऽधीतं जगन्मयि । श्रीकृष्णेन ततः प्रोक्तं राधायै नारदाय च ॥

nirañjanātsamutpannaṃ mayā'dhītaṃ jaganmayi | śrīkṛṣṇena tataḥ proktaṃ rādhāyai nāradāya ca ||

ततो नारदतस्सर्वे विरला वैष्णवा जनाः । कलौ जानन्ति देवेशि गोपनीयं प्रयत्नतः ॥

tato nāradatassarve viralā vaiṣṇavā janāḥ | kalau jānanti deveśi gopanīyaṃ prayatnataḥ ||

शठाय कृपणायाथ दाम्भिकाय सुरेश्वरि । ब्रह्महत्यामवाप्नोति तस्माद्यत्नेन गोपयेत् ॥

śaṭhāya kṛpaṇāyātha dāmbhikāya sureśvari | brahmahatyāmavāpnoti tasmādyatnena gopayet ||

पाठ करने की विधि ॐ अस्य श्रीगोपालसहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य श्रीनारद ऋषिः । अनुष्टुप् छन्दः । श्रीगोपालो देवता । कामो बीजम् । माया शक्तिः । चन्द्रः कीलकम् श्रीकृष्णचन्द्र भक्तिरूपफलप्राप्तये श्रीगोपालसहस्रनामस्तोत्रजपे विनियोगः । या इसतरह करें पाठ ॐ ऐं क्लीं बीजम् । श्रीं ह्रीं शक्तिः । श्रीवृन्दावननिवासः कीलकम् । श्रीराधाप्रियपरब्रह्मेति मन्त्रः । धर्मादिचतुर्विधपुरुषार्थसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ॥

pāṭha karane kī vidhi oṃ asya śrīgopālasahasranāmastotramahāmantrasya śrīnārada ṛṣiḥ | anuṣṭup chandaḥ | śrīgopālo devatā | kāmo bījam | māyā śaktiḥ | candraḥ kīlakam śrīkṛṣṇacandra bhaktirūpaphalaprāptaye śrīgopālasahasranāmastotrajape viniyogaḥ | yā isataraha kareṃ pāṭha oṃ aiṃ klīṃ bījam | śrīṃ hrīṃ śaktiḥ | śrīvṛndāvananivāsaḥ kīlakam | śrīrādhāpriyaparabrahmeti mantraḥ | dharmādicaturvidhapuruṣārthasiddhyarthe jape viniyogaḥ ||

अथ करादिन्यासः ॐ क्लां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । ॐ क्लीं तर्जनीभ्यां नमः ॥

atha karādinyāsaḥ oṃ klāṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | oṃ klīṃ tarjanībhyāṃ namaḥ ||

ॐ क्लूं मध्यमाभ्यां नमः ॥

oṃ klūṃ madhyamābhyāṃ namaḥ ||

ॐ क्लैं अनामिकाभ्यां नमः ॥

oṃ klaiṃ anāmikābhyāṃ namaḥ ||

ॐ क्लौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः ॥

oṃ klauṃ kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ ||

ॐ क्लः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥

oṃ klaḥ karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ ||

अथ हृदयादिन्यासः ॐ क्लां हृदयाय नमः । ॐ क्लीं शिरसे स्वाहा ॥

atha hṛdayādinyāsaḥ oṃ klāṃ hṛdayāya namaḥ | oṃ klīṃ śirase svāhā ||

ॐ क्लूं शिखायै वषट् ॥

oṃ klūṃ śikhāyai vaṣaṭ ||

ॐ क्लैं कवचाय हुं ॥

oṃ klaiṃ kavacāya huṃ ||

ॐ क्लौं नेत्रत्रयाय वौषट् ॥

oṃ klauṃ netratrayāya vauṣaṭ ||

ॐ क्लः अस्त्राय फट् ॥

oṃ klaḥ astrāya phaṭ ||

अथ ध्यानम्

atha dhyānam

कस्तूरीतिलकं ललाटपटले वक्षःस्थले कौस्तुभं नासाग्रेवरमौक्तिकं करतले वेणुं करे कङ्कणम् ॥

kastūrītilakaṃ lalāṭapaṭale vakṣaḥsthale kaustubhaṃ nāsāgrevaramauktikaṃ karatale veṇuṃ kare kaṅkaṇam ||

सर्वाङ्गे हरिचन्दनं सुललितं कण्ठे च मुक्तावलिम् गोपस्त्रीपरिवेष्टितो विजयते गोपालचूड़ामणिः ॥

sarvāṅge haricandanaṃ sulalitaṃ kaṇṭhe ca muktāvalim gopastrīpariveṣṭito vijayate gopālacūḍa़āmaṇiḥ ||

फुल्लेन्दीवरकान्तिमिन्दुवदनं बर्हावतंसप्रियं श्रीवत्साङ्कमुदारकौस्तुभधरं पीताम्बरं सुन्दरम् ॥

phullendīvarakāntiminduvadanaṃ barhāvataṃsapriyaṃ śrīvatsāṅkamudārakaustubhadharaṃ pītāmbaraṃ sundaram ||

गोपीनां नयनोत्पलार्चिततनुं गोगोपसङ्घावृतं गोविन्दं कलवेणुवादनपरं दिव्याङ्गभूषं भजे ॥

gopīnāṃ nayanotpalārcitatanuṃ gogopasaṅghāvṛtaṃ govindaṃ kalaveṇuvādanaparaṃ divyāṅgabhūṣaṃ bhaje ||

सहस्रनाम स्तोत्र आरम्भ-

sahasranāma stotra ārambha-

ॐ क्लीं देवः कामदेवः कामबीजशिरोमणिः । श्रीगोपालो महीपालो सर्ववेदान्तपारगः ॥

oṃ klīṃ devaḥ kāmadevaḥ kāmabījaśiromaṇiḥ | śrīgopālo mahīpālo sarvavedāntapāragaḥ ||

गोपतिर्भूपतिः शास्ता प्रहर्ता विश्वतोमुखः ॥

gopatirbhūpatiḥ śāstā prahartā viśvatomukhaḥ ||

आदिकर्ता महाकर्ता महाकालः प्रतापवान् । जगज्जीवो जगद्धाता जगद्भर्ता जगद्वसुः ॥

ādikartā mahākartā mahākālaḥ pratāpavān | jagajjīvo jagaddhātā jagadbhartā jagadvasuḥ ||

मत्स्यो भीमः कुहूभर्ता हर्ता वाराहमूर्तिमान् । नारायणो हृषीकेशो गोविन्दो गरुडध्वजः ॥

matsyo bhīmaḥ kuhūbhartā hartā vārāhamūrtimān | nārāyaṇo hṛṣīkeśo govindo garuḍadhvajaḥ ||

गोकुलेन्द्रो महीचन्द्रः शर्वरीप्रियकारकः । कमलामुखलोलाक्षः पुण्डरीकः शुभावहः ॥

gokulendro mahīcandraḥ śarvarīpriyakārakaḥ | kamalāmukhalolākṣaḥ puṇḍarīkaḥ śubhāvahaḥ ||

दुर्वासाः कपिलो भौमः सिन्धुसागरसङ्गमः । गोविन्दो गोपतिर्गोपः कालिन्दीप्रेमपूरकः ॥

durvāsāḥ kapilo bhaumaḥ sindhusāgarasaṅgamaḥ | govindo gopatirgopaḥ kālindīpremapūrakaḥ ||

गोपस्वामी गोकुलेन्द्रो गोवर्धनवरप्रदः । नन्दादिगोकुलत्राता दाता दारिद्र्यभञ्जनः ॥

gopasvāmī gokulendro govardhanavarapradaḥ | nandādigokulatrātā dātā dāridryabhañjanaḥ ||

सर्वमङ्गलदाता च सर्वकामप्रदायकः । आदिकर्ता महीभर्ता सर्वसागरसिन्धुजः ॥

sarvamaṅgaladātā ca sarvakāmapradāyakaḥ | ādikartā mahībhartā sarvasāgarasindhujaḥ ||

गजगामी गजोद्धारी कामी कामकलानिधिः । कलङ्करहितश्चन्द्रो बिम्बास्यो बिम्बसत्तमः ॥

gajagāmī gajoddhārī kāmī kāmakalānidhiḥ | kalaṅkarahitaścandro bimbāsyo bimbasattamaḥ ||

मालाकारः कृपाकारः कोकिलस्वरभूषणः । रामो नीलाम्बरो देवो हली दुर्दममर्दनः ॥

mālākāraḥ kṛpākāraḥ kokilasvarabhūṣaṇaḥ | rāmo nīlāmbaro devo halī durdamamardanaḥ ||

सहस्राक्षपुरीभेत्ता महामारीविनाशनः । शिवः शिवतमो भेत्ता बलारातिप्रपूजकः ॥

sahasrākṣapurībhettā mahāmārīvināśanaḥ | śivaḥ śivatamo bhettā balārātiprapūjakaḥ ||

कुमारीवरदायी च वरेण्यो मीनकेतनः । नरो नारायणो धीरो राधापतिरुदारधीः ॥

kumārīvaradāyī ca vareṇyo mīnaketanaḥ | naro nārāyaṇo dhīro rādhāpatirudāradhīḥ ||

श्रीपतिः श्रीनिधिः श्रीमान् मापतिः प्रतिराजहा । वृन्दापतिः कुलग्रामी धामी ब्रह्म सनातनः ॥

śrīpatiḥ śrīnidhiḥ śrīmān māpatiḥ pratirājahā | vṛndāpatiḥ kulagrāmī dhāmī brahma sanātanaḥ ||

रेवतीरमणो रामः प्रियश्चञ्चललोचनः । रामायणशरीरोऽयं रामो रामः श्रियःपतिः ॥

revatīramaṇo rāmaḥ priyaścañcalalocanaḥ | rāmāyaṇaśarīro'yaṃ rāmo rāmaḥ śriyaḥpatiḥ ||

शर्वरः शर्वरी शर्वः सर्वत्र शुभदायकः । राधाराधयिताराधी राधाचित्तप्रमोदकः ॥

śarvaraḥ śarvarī śarvaḥ sarvatra śubhadāyakaḥ | rādhārādhayitārādhī rādhācittapramodakaḥ ||

राधारतिसुखोपेतः राधामोहनतत्परः । राधावशीकरो राधाहृदयाम्भोजषट्पदः ॥

rādhāratisukhopetaḥ rādhāmohanatatparaḥ | rādhāvaśīkaro rādhāhṛdayāmbhojaṣaṭpadaḥ ||

राधालिङ्गनसम्मोहः राधानर्तनकौतुकः । राधासञ्जातसम्प्रीतो राधाकाम्यफलप्रदः ॥

rādhāliṅganasammohaḥ rādhānartanakautukaḥ | rādhāsañjātasamprīto rādhākāmyaphalapradaḥ ||

वृन्दापतिः कोशनिधिः कोकशोकविनाशनः । चन्द्रापतिः चन्द्रपतिः चण्डकोदण्डभञ्जनः ॥

vṛndāpatiḥ kośanidhiḥ kokaśokavināśanaḥ | candrāpatiḥ candrapatiḥ caṇḍakodaṇḍabhañjanaḥ ||

रामो दाशरथी रामः भृगुवंशसमुद्भवः । आत्मारामो जितक्रोधो मोहो मोहान्धभञ्जनः ॥

rāmo dāśarathī rāmaḥ bhṛguvaṃśasamudbhavaḥ | ātmārāmo jitakrodho moho mohāndhabhañjanaḥ ||

वृषभानुभवो भावः काश्यपिः करुणानिधिः । कोलाहलो हली हाली हेली हलधरप्रियः ॥

vṛṣabhānubhavo bhāvaḥ kāśyapiḥ karuṇānidhiḥ | kolāhalo halī hālī helī haladharapriyaḥ ||

राधामुखाब्जमार्ताण्डः भास्करो रविजा विधुः । विधिर्विधाता वरुणो वारुणो वारुणीप्रियः ॥

rādhāmukhābjamārtāṇḍaḥ bhāskaro ravijā vidhuḥ | vidhirvidhātā varuṇo vāruṇo vāruṇīpriyaḥ ||

रोहिणीहृदयानन्दो वसुदेवात्मजो बली । नीलाम्बरो रौहिणेयो जरासन्धवधोऽमलः ॥

rohiṇīhṛdayānando vasudevātmajo balī | nīlāmbaro rauhiṇeyo jarāsandhavadho'malaḥ ||

नागो नवाम्भो विरुदो वीरहा वरदो बली । गोपथो विजयी विद्वान् शिपिविष्टः सनातनः ॥

nāgo navāmbho virudo vīrahā varado balī | gopatho vijayī vidvān śipiviṣṭaḥ sanātanaḥ ||

परशुरामवचोग्राही वरग्राही श‍ृगालहा । दमघोषोपदेष्टा च रथग्राही सुदर्शनः ॥

paraśurāmavacogrāhī varagrāhī śa‍ṛgālahā | damaghoṣopadeṣṭā ca rathagrāhī sudarśanaḥ ||

वीरपत्नीयशस्त्राता जराव्याधिविघातकः । द्वारकावासतत्त्वज्ञः हुताशनवरप्रदः ॥

vīrapatnīyaśastrātā jarāvyādhivighātakaḥ | dvārakāvāsatattvajñaḥ hutāśanavarapradaḥ ||

यमुनावेगसंहारी नीलाम्बरधरः प्रभुः । विभुः शरासनो धन्वी गणेशो गणनायकः ॥

yamunāvegasaṃhārī nīlāmbaradharaḥ prabhuḥ | vibhuḥ śarāsano dhanvī gaṇeśo gaṇanāyakaḥ ||

लक्ष्मणो लक्षणो लक्ष्यो रक्षोवंशविनाशनः । वामनो वामनीभूतोऽवामनो वामनारुहः ॥

lakṣmaṇo lakṣaṇo lakṣyo rakṣovaṃśavināśanaḥ | vāmano vāmanībhūto'vāmano vāmanāruhaḥ ||

यशोदानन्दनः कर्त्ता यमलार्जुनमुक्तिदः । उलूखली महामानी दामबद्धाह्वयी शमी ॥

yaśodānandanaḥ karttā yamalārjunamuktidaḥ | ulūkhalī mahāmānī dāmabaddhāhvayī śamī ||

भक्तानुकारी भगवान् केशवो बलधारकः । केशिहा मधुहा मोही वृषासुरविघातकः ॥

bhaktānukārī bhagavān keśavo baladhārakaḥ | keśihā madhuhā mohī vṛṣāsuravighātakaḥ ||

अघासुरविनाशी च पूतनामोक्षदायकः । कुब्जाविनोदी भगवान् कंसमृत्युर्महामखी ॥

aghāsuravināśī ca pūtanāmokṣadāyakaḥ | kubjāvinodī bhagavān kaṃsamṛtyurmahāmakhī ||

अश्वमेधो वाजपेयो गोमेधो नरमेधवान् । कन्दर्पकोटिलावण्यश्चन्द्रकोटिसुशीतलः ॥

aśvamedho vājapeyo gomedho naramedhavān | kandarpakoṭilāvaṇyaścandrakoṭisuśītalaḥ ||

रविकोटिप्रतीकाशो वायुकोटिमहाबलः । ब्रह्मा ब्रह्माण्डकर्ता च कमलावाञ्छितप्रदः ॥

ravikoṭipratīkāśo vāyukoṭimahābalaḥ | brahmā brahmāṇḍakartā ca kamalāvāñchitapradaḥ ||

कमला कमलाक्षश्च कमलामुखलोलुपः । कमलाव्रतधारी च कमलाभः पुरन्दरः ॥

kamalā kamalākṣaśca kamalāmukhalolupaḥ | kamalāvratadhārī ca kamalābhaḥ purandaraḥ ||

सौभाग्याधिकचित्तोऽयं महामायी मदोत्कटः । तारकारिः सुरत्राता मारीचक्षोभकारकः ॥

saubhāgyādhikacitto'yaṃ mahāmāyī madotkaṭaḥ | tārakāriḥ suratrātā mārīcakṣobhakārakaḥ ||

विश्वामित्रप्रियो दान्तो रामो राजीवलोचनः । लङ्काधिपकुलध्वंसी विभीषणवरप्रदः ॥

viśvāmitrapriyo dānto rāmo rājīvalocanaḥ | laṅkādhipakuladhvaṃsī vibhīṣaṇavarapradaḥ ||

सीतानन्दकरो रामो वीरो वारिधिबन्धनः । खरदूषणसंहारी साकेतपुरवासवान् ॥

sītānandakaro rāmo vīro vāridhibandhanaḥ | kharadūṣaṇasaṃhārī sāketapuravāsavān ||

चन्द्रावलीपतिः कूलः केशिकंसवधोऽमलः । माधवो मधुहा माध्वी माध्वीको माधवो विधुः ॥

candrāvalīpatiḥ kūlaḥ keśikaṃsavadho'malaḥ | mādhavo madhuhā mādhvī mādhvīko mādhavo vidhuḥ ||

मुञ्जाटवीगाहमानः धेनुकारिर्धरात्मजः । वंशीवटविहारी च गोवर्धनवनाश्रयः ॥

muñjāṭavīgāhamānaḥ dhenukārirdharātmajaḥ | vaṃśīvaṭavihārī ca govardhanavanāśrayaḥ ||

तथा तालवनोद्देशी भाण्डीरवनशङ्खहा । तृणावर्तकृपाकारी वृषभानुसुतापतिः ॥

tathā tālavanoddeśī bhāṇḍīravanaśaṅkhahā | tṛṇāvartakṛpākārī vṛṣabhānusutāpatiḥ ||

राधाप्राणसमो राधावदनाब्जमधुव्रतः । गोपीरञ्जनदैवज्ञः लीलाकमलपूजितः ॥

rādhāprāṇasamo rādhāvadanābjamadhuvrataḥ | gopīrañjanadaivajñaḥ līlākamalapūjitaḥ ||

क्रीडाकमलसन्दोहः गोपिकाप्रीतिरञ्जनः । रञ्जको रञ्जनो रङ्गो रङ्गी रङ्गमहीरुहः ॥

krīḍākamalasandohaḥ gopikāprītirañjanaḥ | rañjako rañjano raṅgo raṅgī raṅgamahīruhaḥ ||

कामः कामारिभक्तोऽयं पुराणपुरुषः कविः । नारदो देवलो भीमो बालो बालमुखाम्बुजः ॥

kāmaḥ kāmāribhakto'yaṃ purāṇapuruṣaḥ kaviḥ | nārado devalo bhīmo bālo bālamukhāmbujaḥ ||

अम्बुजो ब्रह्मसाक्षी च योगी दत्तवरो मुनिः । ऋषभः पर्वतो ग्रामो नदीपवनवल्लभः ॥

ambujo brahmasākṣī ca yogī dattavaro muniḥ | ṛṣabhaḥ parvato grāmo nadīpavanavallabhaḥ ||

पद्मनाभः सुरज्येष्ठी ब्रह्मा रुद्रोऽहिभूषितः । गणानां त्राणकर्ता च गणेशो ग्रहिलो ग्रही ॥

padmanābhaḥ surajyeṣṭhī brahmā rudro'hibhūṣitaḥ | gaṇānāṃ trāṇakartā ca gaṇeśo grahilo grahī ||

गणाश्रयो गणाध्यक्षः क्रोडीकृतजगत्त्रयः । यादवेन्द्रो द्वारकेन्द्रो मथुरावल्लभो धुरी ॥

gaṇāśrayo gaṇādhyakṣaḥ kroḍīkṛtajagattrayaḥ | yādavendro dvārakendro mathurāvallabho dhurī ||

भ्रमरः कुन्तली कुन्तीसुतरक्षो महामखी । यमुनावरदाता च काश्यपस्य वरप्रदः ॥

bhramaraḥ kuntalī kuntīsutarakṣo mahāmakhī | yamunāvaradātā ca kāśyapasya varapradaḥ ||

शङ्खचूडवधोद्दामो गोपीरक्षणतत्परः । पाञ्चजन्यकरो रामी त्रिरामी वनजो जयः ॥

śaṅkhacūḍavadhoddāmo gopīrakṣaṇatatparaḥ | pāñcajanyakaro rāmī trirāmī vanajo jayaḥ ||

फाल्गुनः फाल्गुनसखो विराधवधकारकः । रुक्मिणीप्राणनाथश्च सत्यभामाप्रियङ्करः ॥

phālgunaḥ phālgunasakho virādhavadhakārakaḥ | rukmiṇīprāṇanāthaśca satyabhāmāpriyaṅkaraḥ ||

कल्पवृक्षो महावृक्षः दानवृक्षो महाफलः । अङ्कुशो भूसुरो भावो भ्रामको भामको हरिः ॥

kalpavṛkṣo mahāvṛkṣaḥ dānavṛkṣo mahāphalaḥ | aṅkuśo bhūsuro bhāvo bhrāmako bhāmako hariḥ ||

सरलः शाश्वतो वीरो यदुवंशी शिवात्मकः । प्रद्युम्नो बलकर्ता च प्रहर्ता दैत्यहा प्रभुः ॥

saralaḥ śāśvato vīro yaduvaṃśī śivātmakaḥ | pradyumno balakartā ca prahartā daityahā prabhuḥ ||

महाधनी महावीरो वनमालाविभूषणः । तुलसीदामशोभाढ्यो जालन्धरविनाशनः ॥

mahādhanī mahāvīro vanamālāvibhūṣaṇaḥ | tulasīdāmaśobhāḍhyo jālandharavināśanaḥ ||

शूरः सूर्यो मृतण्डश्च भास्करो विश्वपूजितः । रविस्तमोहा वह्निश्च बाडवो वडवानलः ॥

śūraḥ sūryo mṛtaṇḍaśca bhāskaro viśvapūjitaḥ | ravistamohā vahniśca bāḍavo vaḍavānalaḥ ||

दैत्यदर्पविनाशी च गरुडो गरुडाग्रजः । गोपीनाथो महानाथो वृन्दानाथोऽविरोधकः ॥

daityadarpavināśī ca garuḍo garuḍāgrajaḥ | gopīnātho mahānātho vṛndānātho'virodhakaḥ ||

प्रपञ्ची पञ्चरूपश्च लतागुल्मश्च गोपतिः । गङ्गा च यमुनारूपो गोदा वेत्रवती तथा ॥

prapañcī pañcarūpaśca latāgulmaśca gopatiḥ | gaṅgā ca yamunārūpo godā vetravatī tathā ||

कावेरी नर्मदा ताप्ती गण्डकी सरयूस्तथा । राजसस्तामसस्सत्त्वी सर्वाङ्गी सर्वलोचनः ॥

kāverī narmadā tāptī gaṇḍakī sarayūstathā | rājasastāmasassattvī sarvāṅgī sarvalocanaḥ ||

सुधामयोऽमृतमयो योगिनीवल्लभः शिवः । बुद्धो बुद्धिमतां श्रेष्ठो विष्णुर्जिष्णुः शचीपतिः ॥

sudhāmayo'mṛtamayo yoginīvallabhaḥ śivaḥ | buddho buddhimatāṃ śreṣṭho viṣṇurjiṣṇuḥ śacīpatiḥ ||

वंशी वंशधरो लोकः विलोको मोहनाशनः । रवरावो रवो रावो बलो बालबलाहकः ॥

vaṃśī vaṃśadharo lokaḥ viloko mohanāśanaḥ | ravarāvo ravo rāvo balo bālabalāhakaḥ ||

शिवो रुद्रो नलो नीलो लाङ्गली लाङ्गलाश्रयः । पारदः पावनो हंसो हंसारूढो जगत्पतिः ॥

śivo rudro nalo nīlo lāṅgalī lāṅgalāśrayaḥ | pāradaḥ pāvano haṃso haṃsārūḍho jagatpatiḥ ||

मोहिनीमोहनो मायी महामायो महामखी । वृषो वृषाकपिः कालः कालीदमनकारकः ॥

mohinīmohano māyī mahāmāyo mahāmakhī | vṛṣo vṛṣākapiḥ kālaḥ kālīdamanakārakaḥ ||

कुब्जाभाग्यप्रदो वीरः रजकक्षयकारकः । कोमलो वारुणो राजा जलजो जलधारकः ॥

kubjābhāgyaprado vīraḥ rajakakṣayakārakaḥ | komalo vāruṇo rājā jalajo jaladhārakaḥ ||

हारकः सर्वपापघ्नः परमेष्ठी पितामहः । खड्गधारी कृपाकारी राधारमणसुन्दरः ॥

hārakaḥ sarvapāpaghnaḥ parameṣṭhī pitāmahaḥ | khaḍgadhārī kṛpākārī rādhāramaṇasundaraḥ ||

द्वादशारण्यसम्भोगी शेषनागफणालयः । कामः श्यामः सुखश्रीदः श्रीपतिः श्रीनिधिः कृती ॥

dvādaśāraṇyasambhogī śeṣanāgaphaṇālayaḥ | kāmaḥ śyāmaḥ sukhaśrīdaḥ śrīpatiḥ śrīnidhiḥ kṛtī ||

हरिर्नारायणो नारो नरोत्तम इषुप्रियः । गोपालीचित्तहर्ता च कर्त्ता संसारतारकः ॥

harirnārāyaṇo nāro narottama iṣupriyaḥ | gopālīcittahartā ca karttā saṃsāratārakaḥ ||

आदिदेवो महादेवो गौरीगुरुरनाश्रयः । साधुर्मधुर्विधुर्धाता त्राताऽक्रूरपरायणः ॥

ādidevo mahādevo gaurīgururanāśrayaḥ | sādhurmadhurvidhurdhātā trātā'krūraparāyaṇaḥ ||

रोलम्बी च हयग्रीवो वानरारिर्वनाश्रयः । वनं वनी वनाध्यक्षः महावन्द्यो महामुनिः ॥

rolambī ca hayagrīvo vānarārirvanāśrayaḥ | vanaṃ vanī vanādhyakṣaḥ mahāvandyo mahāmuniḥ ||

स्यामन्तकमणिप्राज्ञो विज्ञो विघ्नविघातकः । गोवर्द्धनो वर्द्धनीयः वर्द्धनो वर्द्धनप्रियः ॥

syāmantakamaṇiprājño vijño vighnavighātakaḥ | govarddhano varddhanīyaḥ varddhano varddhanapriyaḥ ||

वर्द्धन्यो वर्द्धनो वर्द्धी वार्द्धिष्णुः सुमुखप्रियः । वर्द्धितो वृद्धको वृद्धो वृन्दारकजनप्रियः ॥

varddhanyo varddhano varddhī vārddhiṣṇuḥ sumukhapriyaḥ | varddhito vṛddhako vṛddho vṛndārakajanapriyaḥ ||

गोपालरमणीभर्ता साम्बकुष्ठविनाशकः । रुक्मिणीहरणः प्रेमप्रेमी चन्द्रावलीपतिः ॥

gopālaramaṇībhartā sāmbakuṣṭhavināśakaḥ | rukmiṇīharaṇaḥ premapremī candrāvalīpatiḥ ||

श्रीकर्ता विश्वभर्ता च नरो नारायणो बली । गणो गणपतिश्चैव दत्तात्रेयो महामुनिः ॥

śrīkartā viśvabhartā ca naro nārāyaṇo balī | gaṇo gaṇapatiścaiva dattātreyo mahāmuniḥ ||

व्यासो नारायणो दिव्यो भव्यो भावुकधारकः । श्वःश्रेयसं शिवं भद्रं भावुकं भाविकं शुभम् ॥

vyāso nārāyaṇo divyo bhavyo bhāvukadhārakaḥ | śvaḥśreyasaṃ śivaṃ bhadraṃ bhāvukaṃ bhāvikaṃ śubham ||

शुभात्मकः शुभः शास्ता प्रशास्ता मेघानादहा । ब्रह्मण्यदेवो दीनानामुद्धारकरणक्षमः ॥

śubhātmakaḥ śubhaḥ śāstā praśāstā meghānādahā | brahmaṇyadevo dīnānāmuddhārakaraṇakṣamaḥ ||

कृष्णः कमलपत्राक्षः कृष्णः कमललोचनः । कृष्णः कामी सदा कृष्णः समस्तप्रियकारकः ॥

kṛṣṇaḥ kamalapatrākṣaḥ kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ | kṛṣṇaḥ kāmī sadā kṛṣṇaḥ samastapriyakārakaḥ ||

नन्दो नन्दी महानन्दी मादी मादनकः किली । मिली हिली गिली गोली गोलो गोलालयो गुली ॥

nando nandī mahānandī mādī mādanakaḥ kilī | milī hilī gilī golī golo golālayo gulī ||

गुग्गुली मारकी शाखी वटः पिप्पलकः कृती । म्लेच्छहा कालहर्त्ता च यशोदायश एव च ॥

guggulī mārakī śākhī vaṭaḥ pippalakaḥ kṛtī | mlecchahā kālaharttā ca yaśodāyaśa eva ca ||

अच्युतः केशवो विष्णुः हरिः सत्यो जनार्दनः । हंसो नारायणो लीलो नीलो भक्तिपरायणः ॥

acyutaḥ keśavo viṣṇuḥ hariḥ satyo janārdanaḥ | haṃso nārāyaṇo līlo nīlo bhaktiparāyaṇaḥ ||

जानकीवल्लभो रामः विरामो विघ्ननाशनः । सहभानुर्महाभानुः वीरबाहुर्महोदधिः ॥

jānakīvallabho rāmaḥ virāmo vighnanāśanaḥ | sahabhānurmahābhānuḥ vīrabāhurmahodadhiḥ ||

समुद्रोऽब्धिरकूपारः पारावारः सरित्पतिः । गोकुलानन्दकारी च प्रतिज्ञापरिपालकः ॥

samudro'bdhirakūpāraḥ pārāvāraḥ saritpatiḥ | gokulānandakārī ca pratijñāparipālakaḥ ||

सदारामः कृपारामः महारामो धनुर्धरः । पर्वतः पर्वताकारो गयो गेयो द्विजप्रियः ॥

sadārāmaḥ kṛpārāmaḥ mahārāmo dhanurdharaḥ | parvataḥ parvatākāro gayo geyo dvijapriyaḥ ||

कम्बलाश्वतरो रामो रामायणप्रवर्तकः । द्यौर्दिवो दिवसो दिव्यो भव्यो भावि भयापहः ॥

kambalāśvataro rāmo rāmāyaṇapravartakaḥ | dyaurdivo divaso divyo bhavyo bhāvi bhayāpahaḥ ||

पार्वतीभाग्यसहितो भर्ता लक्ष्मीविलासवान् । विलासी साहसी सर्वी गर्वी गर्वितलोचनः ॥

pārvatībhāgyasahito bhartā lakṣmīvilāsavān | vilāsī sāhasī sarvī garvī garvitalocanaḥ ||

मुरारिर्लोकधर्मज्ञः जीवनो जीवनान्तकः । यमो यमादियमनो यामी यामविधायकः ॥

murārirlokadharmajñaḥ jīvano jīvanāntakaḥ | yamo yamādiyamano yāmī yāmavidhāyakaḥ ||

वसुली पांसुली पांसुः पाण्डुरर्जुनवल्लभः । ललिता चन्द्रिकामाली माली मालाम्बुजाश्रयः ॥

vasulī pāṃsulī pāṃsuḥ pāṇḍurarjunavallabhaḥ | lalitā candrikāmālī mālī mālāmbujāśrayaḥ ||

अम्बुजाक्षो महायज्ञः दक्षः चिन्तामणिः प्रभुः । मणिर्दिनमणिश्चैव केदारो बदरीश्रयः ॥

ambujākṣo mahāyajñaḥ dakṣaḥ cintāmaṇiḥ prabhuḥ | maṇirdinamaṇiścaiva kedāro badarīśrayaḥ ||

बदरीवनसम्प्रीतः व्यासः सत्यवतीसुतः । अमरारिनिहन्ता च सुधासिन्धुविधूदयः ॥

badarīvanasamprītaḥ vyāsaḥ satyavatīsutaḥ | amarārinihantā ca sudhāsindhuvidhūdayaḥ ||

चन्द्रो रविः शिवः शूली चक्री चैव गदाधरः । श्रीकर्ता श्रीपतिः श्रीदः श्रीदेवो देवकीसुतः ॥

candro raviḥ śivaḥ śūlī cakrī caiva gadādharaḥ | śrīkartā śrīpatiḥ śrīdaḥ śrīdevo devakīsutaḥ ||

श्रीपतिः पुण्डरीकाक्षः पद्मनाभो जगत्पतिः । वासुदेवोऽप्रमेयात्मा केशवो गरुडध्वजः ॥

śrīpatiḥ puṇḍarīkākṣaḥ padmanābho jagatpatiḥ | vāsudevo'prameyātmā keśavo garuḍadhvajaḥ ||

नारायणः परं धाम देवदेवो महेश्वरः । चक्रपाणिः कलापूर्णो वेदवेद्यो दयानिधिः ॥

nārāyaṇaḥ paraṃ dhāma devadevo maheśvaraḥ | cakrapāṇiḥ kalāpūrṇo vedavedyo dayānidhiḥ ||

भगवान् सर्वभूतेशो गोपालः सर्वपालकः । अनन्तो निर्गुणो नित्यो निर्विकल्पो निरञ्जनः ॥

bhagavān sarvabhūteśo gopālaḥ sarvapālakaḥ | ananto nirguṇo nityo nirvikalpo nirañjanaḥ ||

निराधारो निराकारः निराभासो निराश्रयः । पुरुषः प्रणवातीतो मुकुन्दः परमेश्वरः ॥

nirādhāro nirākāraḥ nirābhāso nirāśrayaḥ | puruṣaḥ praṇavātīto mukundaḥ parameśvaraḥ ||

क्षणावनिः सार्वभौमो वैकुण्ठो भक्तवत्सलः । विष्णुर्दामोदरः कृष्णो माधवो मथुरापतिः ॥

kṣaṇāvaniḥ sārvabhaumo vaikuṇṭho bhaktavatsalaḥ | viṣṇurdāmodaraḥ kṛṣṇo mādhavo mathurāpatiḥ ||

देवकीगर्भसम्भूतो यशोदावत्सलो हरिः । शिवः सङ्कर्षणः शम्भुर्भूतनाथो दिवस्पतिः ॥

devakīgarbhasambhūto yaśodāvatsalo hariḥ | śivaḥ saṅkarṣaṇaḥ śambhurbhūtanātho divaspatiḥ ||

अव्ययः सर्वधर्मज्ञः निर्मलो निरुपद्रवः । निर्वाणनायको नित्यो नीलजीमूतसन्निभः ॥

avyayaḥ sarvadharmajñaḥ nirmalo nirupadravaḥ | nirvāṇanāyako nityo nīlajīmūtasannibhaḥ ||

कलाक्षयश्च सर्वज्ञः कमलारूपतत्परः । हृषीकेशः पीतवासा वसुदेवप्रियात्मजः ॥

kalākṣayaśca sarvajñaḥ kamalārūpatatparaḥ | hṛṣīkeśaḥ pītavāsā vasudevapriyātmajaḥ ||

नन्दगोपकुमारार्यः नवनीताशनो विभुः । पुराणपुरुषः श्रेष्ठः शङ्खपाणिः सुविक्रमः ॥

nandagopakumārāryaḥ navanītāśano vibhuḥ | purāṇapuruṣaḥ śreṣṭhaḥ śaṅkhapāṇiḥ suvikramaḥ ||

अनिरुद्धश्चक्ररथः शार्ङ्गपाणिश्चतुर्भुजः । गदाधरः सुरार्तिघ्नो गोविन्दो नन्दकायुधः ॥

aniruddhaścakrarathaḥ śārṅgapāṇiścaturbhujaḥ | gadādharaḥ surārtighno govindo nandakāyudhaḥ ||

वृन्दावनचरः शौरिर्वेणुवाद्यविशारदः । तृणावर्तान्तको भीमसाहसी बहुविक्रमः ॥

vṛndāvanacaraḥ śaurirveṇuvādyaviśāradaḥ | tṛṇāvartāntako bhīmasāhasī bahuvikramaḥ ||

शकटासुरसंहारी बकासुरविनाशनः । धेनुकासुरसंहारी पूतनारिर्नृकेसरी ॥

śakaṭāsurasaṃhārī bakāsuravināśanaḥ | dhenukāsurasaṃhārī pūtanārirnṛkesarī ||

पितामहो गुरुस्साक्षात् प्रत्यगात्मा सदाशिवः । अप्रमेयः प्रभुः प्राज्ञोऽप्रतर्क्यः स्वप्नवर्द्धनः ॥

pitāmaho gurussākṣāt pratyagātmā sadāśivaḥ | aprameyaḥ prabhuḥ prājño'pratarkyaḥ svapnavarddhanaḥ ||

धन्यो मान्यो भवो भावो धीरः शान्तो जगद्गुरुः । अन्तर्यामीश्वरो दिव्यो दैवज्ञो देवसंस्तुतः ॥

dhanyo mānyo bhavo bhāvo dhīraḥ śānto jagadguruḥ | antaryāmīśvaro divyo daivajño devasaṃstutaḥ ||

क्षीराब्धिशयनो धाता लक्ष्मीवांल्लक्ष्मणाग्रजः । धात्रीपतिरमेयात्मा चन्द्रशेखरपूजितः ॥

kṣīrābdhiśayano dhātā lakṣmīvāṃllakṣmaṇāgrajaḥ | dhātrīpatirameyātmā candraśekharapūjitaḥ ||

लोकसाक्षी जगच्चक्षुः पुण्यचारित्रकीर्तनः । कोटिमन्मथसौन्दर्यः जगन्मोहनविग्रहः ॥

lokasākṣī jagaccakṣuḥ puṇyacāritrakīrtanaḥ | koṭimanmathasaundaryaḥ jaganmohanavigrahaḥ ||

मन्दस्मिताननो गोपो गोपिकापरिवेष्टितः । फुल्लारविन्दनयनः चाणूरान्ध्रनिषूदनः ॥

mandasmitānano gopo gopikāpariveṣṭitaḥ | phullāravindanayanaḥ cāṇūrāndhraniṣūdanaḥ ||

इन्दीवरदलश्यामो बर्हिबर्हावतंसकः । मुरलीनिनदाह्लादः दिव्यमाल्याम्बरावृतः ॥

indīvaradalaśyāmo barhibarhāvataṃsakaḥ | muralīninadāhlādaḥ divyamālyāmbarāvṛtaḥ ||

सुकपोलयुगः सुभ्रूयुगलः सुललाटकः । कम्बुग्रीवो विशालाक्षो लक्ष्मीवाञ्छुभलक्षणः ॥

sukapolayugaḥ subhrūyugalaḥ sulalāṭakaḥ | kambugrīvo viśālākṣo lakṣmīvāñchubhalakṣaṇaḥ ||

पीनवक्षाश्चतुर्बाहुश्चतुर्मूर्तिस्त्रिविक्रमः । कलङ्करहितः शुद्धः दुष्टशत्रुनिबर्हणः ॥

pīnavakṣāścaturbāhuścaturmūrtistrivikramaḥ | kalaṅkarahitaḥ śuddhaḥ duṣṭaśatrunibarhaṇaḥ ||

किरीटकुण्डलधरः कटकाङ्गदमण्डितः । मुद्रिकाभरणोपेतः कटिसूत्रविराजितः ॥

kirīṭakuṇḍaladharaḥ kaṭakāṅgadamaṇḍitaḥ | mudrikābharaṇopetaḥ kaṭisūtravirājitaḥ ||

मञ्जीररञ्जितपदः सर्वाभरणभूषितः । विन्यस्तपादयुगलो दिव्यमङ्गलविग्रहः ॥

mañjīrarañjitapadaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ | vinyastapādayugalo divyamaṅgalavigrahaḥ ||

गोपिकानयनानन्दः पूर्णचन्द्रनिभाननः । समस्तजगदानन्दः सुन्दरो लोकनन्दनः ॥

gopikānayanānandaḥ pūrṇacandranibhānanaḥ | samastajagadānandaḥ sundaro lokanandanaḥ ||

यमुनातीरसञ्चारी राधामन्मथवैभवः । गोपनारीप्रियो दान्तो गोपीवस्त्रापहारकः ॥

yamunātīrasañcārī rādhāmanmathavaibhavaḥ | gopanārīpriyo dānto gopīvastrāpahārakaḥ ||

श‍ृङ्गारमूर्तिः श्रीधामा तारको मूलकारणम् । सृष्टिसंरक्षणोपायः क्रूरासुरविभञ्जनः ॥

śa‍ṛṅgāramūrtiḥ śrīdhāmā tārako mūlakāraṇam | sṛṣṭisaṃrakṣaṇopāyaḥ krūrāsuravibhañjanaḥ ||

नरकासुरसंहारी मुरारिररिमर्दनः । आदितेयप्रियो दैत्यभीकरो यदुशेखरः ॥

narakāsurasaṃhārī murārirarimardanaḥ | āditeyapriyo daityabhīkaro yaduśekharaḥ ||

जरासन्धकुलध्वंसी कंसारातिः सुविक्रमः । पुण्यश्लोकः कीर्तनीयः यादवेन्द्रो जगन्नुतः ॥

jarāsandhakuladhvaṃsī kaṃsārātiḥ suvikramaḥ | puṇyaślokaḥ kīrtanīyaḥ yādavendro jagannutaḥ ||

रुक्मिणीरमणः सत्यभामाजाम्बवतीप्रियः । मित्रविन्दानाग्नजितीलक्ष्मणासमुपासितः ॥

rukmiṇīramaṇaḥ satyabhāmājāmbavatīpriyaḥ | mitravindānāgnajitīlakṣmaṇāsamupāsitaḥ ||

सुधाकरकुले जातोऽनन्तप्रबलविक्रमः । सर्वसौभाग्यसम्पन्नो द्वारकापत्तने स्थितः ॥

sudhākarakule jāto'nantaprabalavikramaḥ | sarvasaubhāgyasampanno dvārakāpattane sthitaḥ ||

भद्रासूर्यसुतानाथो लीलामानुषविग्रहः । सहस्रषोडशस्त्रीशो भोगमोक्षैकदायकः ॥

bhadrāsūryasutānātho līlāmānuṣavigrahaḥ | sahasraṣoḍaśastrīśo bhogamokṣaikadāyakaḥ ||

वेदान्तवेद्यः संवेद्यो वैद्यो ब्रह्माण्डनायकः । गोवर्द्धनधरो नाथः सर्वजीवदयापरः ॥

vedāntavedyaḥ saṃvedyo vaidyo brahmāṇḍanāyakaḥ | govarddhanadharo nāthaḥ sarvajīvadayāparaḥ ||

मूर्तिमान् सर्वभूतात्मा आर्तत्राणपरायणः । सर्वज्ञः सर्वसुलभः सर्वशास्त्रविशारदः ॥

mūrtimān sarvabhūtātmā ārtatrāṇaparāyaṇaḥ | sarvajñaḥ sarvasulabhaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ ||

षड्गुणैश्वर्यसम्पन्नः पूर्णकामो धुरन्धरः । महानुभावः कैवल्यदायको लोकनायकः ॥

ṣaḍguṇaiśvaryasampannaḥ pūrṇakāmo dhurandharaḥ | mahānubhāvaḥ kaivalyadāyako lokanāyakaḥ ||

आदिमध्यान्तरहितः शुद्धसात्त्विकविग्रहः । असमानः समस्तात्मा शरणागतवत्सलः ॥

ādimadhyāntarahitaḥ śuddhasāttvikavigrahaḥ | asamānaḥ samastātmā śaraṇāgatavatsalaḥ ||

उत्पत्तिस्थितिसंहारकारणं सर्वकारणम् । गम्भीरः सर्वभावज्ञः सच्चिदानन्दविग्रहः ॥

utpattisthitisaṃhārakāraṇaṃ sarvakāraṇam | gambhīraḥ sarvabhāvajñaḥ saccidānandavigrahaḥ ||

विष्वक्सेनः सत्यसन्धः सत्यवाक् सत्यविक्रमः । सत्यव्रतः सत्यरतः सर्वधर्मपरायणः ॥

viṣvaksenaḥ satyasandhaḥ satyavāk satyavikramaḥ | satyavrataḥ satyarataḥ sarvadharmaparāyaṇaḥ ||

आपन्नार्तिप्रशमनः द्रौपदीमानरक्षकः । कन्दर्पजनकः प्राज्ञो जगन्नाटकवैभवः ॥

āpannārtipraśamanaḥ draupadīmānarakṣakaḥ | kandarpajanakaḥ prājño jagannāṭakavaibhavaḥ ||

भक्तिवश्यो गुणातीतः सर्वैश्वर्यप्रदायकः । दमघोषसुतद्वेषी बाणबाहुविखण्डनः ॥

bhaktivaśyo guṇātītaḥ sarvaiśvaryapradāyakaḥ | damaghoṣasutadveṣī bāṇabāhuvikhaṇḍanaḥ ||

भीष्मभक्तिप्रदो दिव्यः कौरवान्वयनाशनः । कौन्तेयप्रियबन्धुश्च पार्थस्यन्दनसारथिः ॥

bhīṣmabhaktiprado divyaḥ kauravānvayanāśanaḥ | kaunteyapriyabandhuśca pārthasyandanasārathiḥ ||

नारसिंहो महावीरः स्तम्भजातो महाबलः । प्रह्लादवरदः सत्यो देवपूज्योऽभयङ्करः ॥

nārasiṃho mahāvīraḥ stambhajāto mahābalaḥ | prahlādavaradaḥ satyo devapūjyo'bhayaṅkaraḥ ||

उपेन्द्र इन्द्रावरजो वामनो बलिबन्धनः । गजेन्द्रवरदः स्वामी सर्वदेवनमस्कृतः ॥

upendra indrāvarajo vāmano balibandhanaḥ | gajendravaradaḥ svāmī sarvadevanamaskṛtaḥ ||

शेषपर्यङ्कशयनः वैनतेयरथो जयी । अव्याहतबलैश्वर्यसम्पन्नः पूर्णमानसः ॥

śeṣaparyaṅkaśayanaḥ vainateyaratho jayī | avyāhatabalaiśvaryasampannaḥ pūrṇamānasaḥ ||

योगेश्वरेश्वरः साक्षी क्षेत्रज्ञो ज्ञानदायकः । योगिहृत्पङ्कजावासो योगमायासमन्वितः ॥

yogeśvareśvaraḥ sākṣī kṣetrajño jñānadāyakaḥ | yogihṛtpaṅkajāvāso yogamāyāsamanvitaḥ ||

नादबिन्दुकलातीतश्चतुर्वर्गफलप्रदः । सुषुम्नामार्गसञ्चारी देहस्यान्तरसंस्थितः ॥

nādabindukalātītaścaturvargaphalapradaḥ | suṣumnāmārgasañcārī dehasyāntarasaṃsthitaḥ ||

देहेन्द्रियमनःप्राणसाक्षी चेतःप्रसादकः । सूक्ष्मः सर्वगतो देही ज्ञानदर्पणगोचरः ॥

dehendriyamanaḥprāṇasākṣī cetaḥprasādakaḥ | sūkṣmaḥ sarvagato dehī jñānadarpaṇagocaraḥ ||

तत्त्वत्रयात्मकोऽव्यक्तः कुण्डली समुपाश्रितः । ब्रह्मण्यः सर्वधर्मज्ञः शान्तो दान्तो गतक्लमः ॥

tattvatrayātmako'vyaktaḥ kuṇḍalī samupāśritaḥ | brahmaṇyaḥ sarvadharmajñaḥ śānto dānto gataklamaḥ ||

श्रीनिवासः सदानन्दः विश्वमूर्तिर्महाप्रभुः । सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥

śrīnivāsaḥ sadānandaḥ viśvamūrtirmahāprabhuḥ | sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt ||

समस्तभुवनाधारः समस्तप्राणरक्षकः । समस्तसर्वभावज्ञो गोपिकाप्राणवल्लभः ॥

samastabhuvanādhāraḥ samastaprāṇarakṣakaḥ | samastasarvabhāvajño gopikāprāṇavallabhaḥ ||

नित्योत्सवो नित्यसौख्यो नित्यश्रीर्नित्यमङ्गलः । व्यूहार्चितो जगन्नाथः श्रीवैकुण्ठपुराधिपः ॥

nityotsavo nityasaukhyo nityaśrīrnityamaṅgalaḥ | vyūhārcito jagannāthaḥ śrīvaikuṇṭhapurādhipaḥ ||

पूर्णानन्दघनीभूतः गोपवेषधरो हरिः । कलापकुसुमश्यामः कोमलः शान्तविग्रहः ॥

pūrṇānandaghanībhūtaḥ gopaveṣadharo hariḥ | kalāpakusumaśyāmaḥ komalaḥ śāntavigrahaḥ ||

गोपाङ्गनावृतोऽनन्तो वृन्दावनसमाश्रयः । वेणुवादरतः श्रेष्ठो देवानां हितकारकः ॥

gopāṅganāvṛto'nanto vṛndāvanasamāśrayaḥ | veṇuvādarataḥ śreṣṭho devānāṃ hitakārakaḥ ||

बालक्रीडासमासक्तो नवनीतस्य तस्करः । गोपालकामिनीजारश्चौरजारशिखामणिः ॥

bālakrīḍāsamāsakto navanītasya taskaraḥ | gopālakāminījāraścaurajāraśikhāmaṇiḥ ||

परञ्ज्योतिः पराकाशः परावासः परिस्फुटः । अष्टादशाक्षरो मन्त्रो व्यापको लोकपावनः ॥

parañjyotiḥ parākāśaḥ parāvāsaḥ parisphuṭaḥ | aṣṭādaśākṣaro mantro vyāpako lokapāvanaḥ ||

सप्तकोटिमहामन्त्रशेखरो देवशेखरः । विज्ञानज्ञानसन्धानस्तेजोराशिर्जगत्पतिः ॥

saptakoṭimahāmantraśekharo devaśekharaḥ | vijñānajñānasandhānastejorāśirjagatpatiḥ ||

भक्तलोकप्रसन्नात्मा भक्तमन्दारविग्रहः । भक्तदारिद्र्यदमनो भक्तानां प्रीतिदायकः ॥

bhaktalokaprasannātmā bhaktamandāravigrahaḥ | bhaktadāridryadamano bhaktānāṃ prītidāyakaḥ ||

भक्ताधीनमनाः पूज्यः भक्तलोकशिवङ्करः । भक्ताभीष्टप्रदः सर्वभक्ताघौघनिकृन्तनः ॥

bhaktādhīnamanāḥ pūjyaḥ bhaktalokaśivaṅkaraḥ | bhaktābhīṣṭapradaḥ sarvabhaktāghaughanikṛntanaḥ ||

अपारकरुणासिन्धुर्भगवान् भक्ततत्परः ॥

apārakaruṇāsindhurbhagavān bhaktatatparaḥ ||

फलश्रुतिः

phalaśrutiḥ

स्मरणात् पापराशीनां खण्डनं मृत्युनाशनम् ॥

smaraṇāt pāparāśīnāṃ khaṇḍanaṃ mṛtyunāśanam ||

वैष्णवानां प्रियकरं महारोगनिवारणम् । ब्रह्महत्यासुरापानं परस्त्रीगमनं तथा ॥

vaiṣṇavānāṃ priyakaraṃ mahāroganivāraṇam | brahmahatyāsurāpānaṃ parastrīgamanaṃ tathā ||

परद्रव्यापहरणं परद्वेषसमन्वितम् । मानसं वाचिकं कायं यत्पापं पापसम्भवम् ॥

paradravyāpaharaṇaṃ paradveṣasamanvitam | mānasaṃ vācikaṃ kāyaṃ yatpāpaṃ pāpasambhavam ||

सहस्रनामपठनात् सर्वं नश्यति तत्क्षणात् । महादारिद्र्ययुक्तो यो वैष्णवो विष्णुभक्तिमान् ॥

sahasranāmapaṭhanāt sarvaṃ naśyati tatkṣaṇāt | mahādāridryayukto yo vaiṣṇavo viṣṇubhaktimān ||

कार्तिक्यां सम्पठेद्रात्रौ शतमष्टोत्तरं क्रमात् । पीताम्बरधरो धीमान् सुगन्धैः पुष्पचन्दनैः ॥

kārtikyāṃ sampaṭhedrātrau śatamaṣṭottaraṃ kramāt | pītāmbaradharo dhīmān sugandhaiḥ puṣpacandanaiḥ ||

पुस्तकं पूजयित्वा तु नैवेद्यादिभिरेव च । राधाध्यानाङ्कितो धीरो वनमालाविभूषितः ॥

pustakaṃ pūjayitvā tu naivedyādibhireva ca | rādhādhyānāṅkito dhīro vanamālāvibhūṣitaḥ ||

शतमष्टोत्तरं देवि पठेन्नामसहस्रकम् । चैत्रशुक्ले च कृष्णे च कुहूसङ्क्रान्तिवासरे ॥

śatamaṣṭottaraṃ devi paṭhennāmasahasrakam | caitraśukle ca kṛṣṇe ca kuhūsaṅkrāntivāsare ||

पठितव्यं प्रयत्नेन त्रैलोक्यं मोहयेत् क्षणात् । तुलसीमालया युक्तो वैष्णवो भक्तितत्परः ॥

paṭhitavyaṃ prayatnena trailokyaṃ mohayet kṣaṇāt | tulasīmālayā yukto vaiṣṇavo bhaktitatparaḥ ||

रविवारे च शुक्रे च द्वादश्यां श्राद्धवासरे । ब्राह्मणं पूजयित्वा च भोजयित्वा विधानतः ॥

ravivāre ca śukre ca dvādaśyāṃ śrāddhavāsare | brāhmaṇaṃ pūjayitvā ca bhojayitvā vidhānataḥ ||

पठेन्नामसहस्रं च ततः सिद्धिः प्रजायते । महानिशायां सततं वैष्णवो यः पठेत् सदा ॥

paṭhennāmasahasraṃ ca tataḥ siddhiḥ prajāyate | mahāniśāyāṃ satataṃ vaiṣṇavo yaḥ paṭhet sadā ||

देशान्तरगता लक्ष्मीः समायाति न संशयः । त्रैलोक्ये च महादेवि सुन्दर्यः काममोहिताः ॥

deśāntaragatā lakṣmīḥ samāyāti na saṃśayaḥ | trailokye ca mahādevi sundaryaḥ kāmamohitāḥ ||

मुग्धाः स्वयं समायान्ति वैष्णवं च भजन्ति ताः । रोगी रोगात् प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥

mugdhāḥ svayaṃ samāyānti vaiṣṇavaṃ ca bhajanti tāḥ | rogī rogāt pramucyeta baddho mucyeta bandhanāt ||

राजानो वश्यतां यान्ति किं पुनः क्षुद्रमानवाः ॥

rājāno vaśyatāṃ yānti kiṃ punaḥ kṣudramānavāḥ ||

सहस्रनामश्रवणात् पठनात् पूजनात् प्रिये । धारणात् सर्वमाप्नोति वैष्णवो नात्र संशयः ॥

sahasranāmaśravaṇāt paṭhanāt pūjanāt priye | dhāraṇāt sarvamāpnoti vaiṣṇavo nātra saṃśayaḥ ||

वंशीवटे चान्यवटे तथा पिप्पलकेऽथ वा । कदम्बपादपतले गोपालमूर्तिसंनिधौ ॥

vaṃśīvaṭe cānyavaṭe tathā pippalake'tha vā | kadambapādapatale gopālamūrtisaṃnidhau ||

यः पठेद्वैष्णवो नित्यं स याति हरिमन्दिरम् । कृष्णेनोक्तं राधिकायै मया प्रोक्तं तथा शिवे ॥

yaḥ paṭhedvaiṣṇavo nityaṃ sa yāti harimandiram | kṛṣṇenoktaṃ rādhikāyai mayā proktaṃ tathā śive ||

नारदाय मया प्रोक्तं नारदेन प्रकाशितम् । मया तुभ्यं वरारोहे प्रोक्तमेतत्सुदुर्लभम् ॥

nāradāya mayā proktaṃ nāradena prakāśitam | mayā tubhyaṃ varārohe proktametatsudurlabham ||

गोपनीयं प्रयत्नेन न प्रकाश्यं कथंचन । शठाय पापिने चैव लम्पटाय विशेषतः ॥

gopanīyaṃ prayatnena na prakāśyaṃ kathaṃcana | śaṭhāya pāpine caiva lampaṭāya viśeṣataḥ ||

न दातव्यं न दातव्यं न दातव्यं कदाचन । देयं शिष्याय शान्ताय विष्णुभक्तिरताय च ॥

na dātavyaṃ na dātavyaṃ na dātavyaṃ kadācana | deyaṃ śiṣyāya śāntāya viṣṇubhaktiratāya ca ||

गोदानब्रह्मयज्ञादेर्वाजपेयशतस्य च । अश्वमेधसहस्रस्य फलं पाठे भवेत् ध्रुवम् ॥

godānabrahmayajñādervājapeyaśatasya ca | aśvamedhasahasrasya phalaṃ pāṭhe bhavet dhruvam ||

मोहनं स्तम्भनं चैव मारणोच्चाटनादिकम् । यद्यद्वाञ्छति चित्तेन तत्तत्प्राप्नोति वैष्णवः ॥

mohanaṃ stambhanaṃ caiva māraṇoccāṭanādikam | yadyadvāñchati cittena tattatprāpnoti vaiṣṇavaḥ ||

एकादश्यां नरः स्नात्वा सुगन्धिद्रव्यतैलकैः । आहारं ब्राह्मणे दत्त्वा दक्षिणां स्वर्णभूषणम् ॥

ekādaśyāṃ naraḥ snātvā sugandhidravyatailakaiḥ | āhāraṃ brāhmaṇe dattvā dakṣiṇāṃ svarṇabhūṣaṇam ||

तत आरम्भकर्तास्य सर्वं प्राप्नोति मानवः । शतावृत्तं सहस्रं च यः पठेद्वैष्णवो जनः ॥

tata ārambhakartāsya sarvaṃ prāpnoti mānavaḥ | śatāvṛttaṃ sahasraṃ ca yaḥ paṭhedvaiṣṇavo janaḥ ||

श्रीवृन्दावनचन्द्रस्य प्रसादात्सर्वमाप्नुयात् । यद्गृहे पुस्तकं देवि पूजितं चैव तिष्ठति ॥

śrīvṛndāvanacandrasya prasādātsarvamāpnuyāt | yadgṛhe pustakaṃ devi pūjitaṃ caiva tiṣṭhati ||

न मारी न च दुर्भिक्षं नोपसर्गभयं क्वचित् । सर्पाद्या भूतयक्षाद्या नश्यन्ते नात्र संशयः ॥

na mārī na ca durbhikṣaṃ nopasargabhayaṃ kvacit | sarpādyā bhūtayakṣādyā naśyante nātra saṃśayaḥ ||

श्रीगोपालो महादेवि वसेत्तस्य गृहे सदा । गृहे यत्र सहस्रं च नाम्नां तिष्ठति पूजितम् ॥

śrīgopālo mahādevi vasettasya gṛhe sadā | gṛhe yatra sahasraṃ ca nāmnāṃ tiṣṭhati pūjitam ||

॥ ॐ तत्सदिति श्रीसम्मोहनतन्त्रे पार्वतीश्वरसंवादे गोपालसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

|| oṃ tatsaditi śrīsammohanatantre pārvatīśvarasaṃvāde gopālasahasranāmastotraṃ sampūrṇam ||

श्रीराधारमणः कृष्णः गुणरत्नैस्सुगुम्फिताम् । स्वीकृत्येमां मितां मालां स नो विष्णुः प्रसीदतु ॥

śrīrādhāramaṇaḥ kṛṣṇaḥ guṇaratnaissugumphitām | svīkṛtyemāṃ mitāṃ mālāṃ sa no viṣṇuḥ prasīdatu ||

श्री गोपालसहस्रनाम शापविमोचनमहामन्त्रम्

śrī gopālasahasranāma śāpavimocanamahāmantram

ॐ अस्य श्रीगोपालसहस्रनाम शापविमोचनमहामन्त्रस्य वामदेवऋषिः । श्रीगोपालो देवता पङ्क्तिः छन्दः । श्री सदाशिववाक्य शापविमोचनार्थं जपे विनियोगः । ऋष्यादिन्यासः वामदेव ऋषये नमः शिरसि । गोपाल देवतायै नमः हृदये । पङ्क्ति छन्दसे नमः मुखे । सदाशिववाक्य शापविमुक्त्यर्थं नमः सर्वाङ्गे ॥

oṃ asya śrīgopālasahasranāma śāpavimocanamahāmantrasya vāmadevaṛṣiḥ | śrīgopālo devatā paṅktiḥ chandaḥ | śrī sadāśivavākya śāpavimocanārthaṃ jape viniyogaḥ | ṛṣyādinyāsaḥ vāmadeva ṛṣaye namaḥ śirasi | gopāla devatāyai namaḥ hṛdaye | paṅkti chandase namaḥ mukhe | sadāśivavākya śāpavimuktyarthaṃ namaḥ sarvāṅge ||

अथ करादिन्यासः ॐ ऐं अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ॥

atha karādinyāsaḥ oṃ aiṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ ||

ॐ क्लीं तर्जनीभ्यां नमः ॥

oṃ klīṃ tarjanībhyāṃ namaḥ ||

ॐ ह्रीं मध्यमाभ्यां नमः ॥

oṃ hrīṃ madhyamābhyāṃ namaḥ ||

ॐ श्रीं अनामिकाभ्यां नमः ॥

oṃ śrīṃ anāmikābhyāṃ namaḥ ||

ॐ वामदेवाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः ॥

oṃ vāmadevāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ ||

ॐ नमः स्वाहा करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥

oṃ namaḥ svāhā karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ ||

अथ हृदयादिन्यासः ॐ ऐं हृदयाय नमः ॥

atha hṛdayādinyāsaḥ oṃ aiṃ hṛdayāya namaḥ ||

ॐ क्लीं शिरसि स्वाहा ॥

oṃ klīṃ śirasi svāhā ||

ॐ ह्रीं शिखायै वषट् ॥

oṃ hrīṃ śikhāyai vaṣaṭ ||

ॐ श्रीं कवचाय हुम् ॥

oṃ śrīṃ kavacāya hum ||

ॐ वामदेवाय नेत्रस्त्रयाय वौषट् ॥

oṃ vāmadevāya netrastrayāya vauṣaṭ ||

ॐ नमः स्वाहा अस्त्राय फट् ॥

oṃ namaḥ svāhā astrāya phaṭ ||

अथ ध्यानम् ॐ ध्यायेद्देवं गुणातीतं पीतकौशेयवाससम् । प्रसन्नं चारुवदनं च निर्गुणं श्रीपतिं प्रभुम् ॥

atha dhyānam oṃ dhyāyeddevaṃ guṇātītaṃ pītakauśeyavāsasam | prasannaṃ cāruvadanaṃ ca nirguṇaṃ śrīpatiṃ prabhum ||

मन्त्रः ॐ ऐं क्लीं ह्रीं श्रीं वामदेवाय नमः ।

mantraḥ oṃ aiṃ klīṃ hrīṃ śrīṃ vāmadevāya namaḥ |