श्रीवेङ्कटेशसहस्रनामस्तोत्रम्

श्रीवेङ्कटेशसहस्रनामस्तोत्रम् श्रीवसिष्ठ उवाच- भगवन् केन विधिना नामभिर्वेङ्कटेश्वरम् । पूजयामास तं देवं ब्रह्मा तु कमलैः शुभैः ॥

śrīveṅkaṭeśasahasranāmastotram śrīvasiṣṭha uvāca- bhagavan kena vidhinā nāmabhirveṅkaṭeśvaram | pūjayāmāsa taṃ devaṃ brahmā tu kamalaiḥ śubhaiḥ ||

पृच्छामि तानि नामानि गुण योगपराणि किम् । मुख्यवृत्तीनि किं ब्रूहि लक्षकाण्यथवा हरेः ॥

pṛcchāmi tāni nāmāni guṇa yogaparāṇi kim | mukhyavṛttīni kiṃ brūhi lakṣakāṇyathavā hareḥ ||

नारद उवाच - नामान्यनन्तानि हरेः गुणयोगानि कानि चित् । मुख्य वृत्तीनि चान्यानि लक्षकाण्यपराणि च ॥

nārada uvāca - nāmānyanantāni hareḥ guṇayogāni kāni cit | mukhya vṛttīni cānyāni lakṣakāṇyaparāṇi ca ||

परमार्थैः सर्वशब्दैरेको ज्ञेयः परः पुमान् । आदिमध्यान्तरहितः त्वव्यक्तोऽनन्तरूपभृत् ॥

paramārthaiḥ sarvaśabdaireko jñeyaḥ paraḥ pumān | ādimadhyāntarahitaḥ tvavyakto'nantarūpabhṛt ||

चन्द्रार्क वह्निवाय्वाद्या ग्रहर्क्षाणि नभो दिशः । अन्वयव्यतिरेकाभ्यां सन्ति नो सन्ति यन्मतेः ॥

candrārka vahnivāyvādyā graharkṣāṇi nabho diśaḥ | anvayavyatirekābhyāṃ santi no santi yanmateḥ ||

तस्य देवस्य नाम्नां हि पारं गन्तुं हि कः क्षमः । तथाऽपि चाभिधानानि वेङ्कटेशस्य कानिचित् ॥

tasya devasya nāmnāṃ hi pāraṃ gantuṃ hi kaḥ kṣamaḥ | tathā'pi cābhidhānāni veṅkaṭeśasya kānicit ||

ब्रह्मगीतानि पुण्यानि तानि वक्ष्यामि सुव्रत । यदुच्चारणमात्रेण विमुक्ताघः परं व्रजेत् ॥

brahmagītāni puṇyāni tāni vakṣyāmi suvrata | yaduccāraṇamātreṇa vimuktāghaḥ paraṃ vrajet ||

वेङ्कटेशस्य नाम्नां हि सहस्रस्य ऋषिर्विधिः । छन्दोऽनुष्ठुप् तथा देवः श्रीवत्साङ्को रमापतिः ॥

veṅkaṭeśasya nāmnāṃ hi sahasrasya ṛṣirvidhiḥ | chando'nuṣṭhup tathā devaḥ śrīvatsāṅko ramāpatiḥ ||

बीजभूतस्तथोंकारो ह्रीं क्लीं शक्तिश्च कीलकम् । ॐ नमो वेङ्कटेशायेत्यादिर्मन्त्रोऽत्र कथ्यते ॥

bījabhūtastathoṃkāro hrīṃ klīṃ śaktiśca kīlakam | oṃ namo veṅkaṭeśāyetyādirmantro'tra kathyate ||

ब्रह्माण्डगर्भः कवचमस्त्रं चक्रगदाधरः । विनियोगोऽभीष्टसिद्धौ हृदयं सामगायनः ॥

brahmāṇḍagarbhaḥ kavacamastraṃ cakragadādharaḥ | viniyogo'bhīṣṭasiddhau hṛdayaṃ sāmagāyanaḥ ||

ध्यानं - भास्वच्छंद्रमसौ यदीयनयने भार्या यदीया रमा यस्माद्विश्वसृडप्यभूद्यमिकुलं यद्ध्यानयुक्तं सदा नाथो यो जगतां नगेन्द्रदुहितुर्नाथोऽपि यद्भक्तिमान् तातो यो मदनस्य यो दुरितहा तं वेङ्कटेशं भजे ॥

dhyānaṃ - bhāsvacchaṃdramasau yadīyanayane bhāryā yadīyā ramā yasmādviśvasṛḍapyabhūdyamikulaṃ yaddhyānayuktaṃ sadā nātho yo jagatāṃ nagendraduhiturnātho'pi yadbhaktimān tāto yo madanasya yo duritahā taṃ veṅkaṭeśaṃ bhaje ||

ऊर्ध्वै हस्तौ यदीयौ सुररिपुदळने बिभ्रतौ शङ्खचक्रे सेव्यावङ्घ्री स्वकीयावभिदधदधरो दक्षिणो यस्य पाणिः । तावन्मात्रं भवाब्धिं गमयति भजतामूरुगो वामपाणिः श्रीवत्साङ्कश्च लक्ष्मीर्यदुरसि लसतस्तं भजे वेङ्कटेशम् ॥

ūrdhvai hastau yadīyau suraripudal̤ane bibhratau śaṅkhacakre sevyāvaṅghrī svakīyāvabhidadhadadharo dakṣiṇo yasya pāṇiḥ | tāvanmātraṃ bhavābdhiṃ gamayati bhajatāmūrugo vāmapāṇiḥ śrīvatsāṅkaśca lakṣmīryadurasi lasatastaṃ bhaje veṅkaṭeśam ||

इति ध्यायन् वेङ्कटेशं श्रीवत्साङ्कं रमापतिम् । वेङ्कटेशो विरूपाक्ष इत्यारभ्य जपेत्क्रमात् ॥

iti dhyāyan veṅkaṭeśaṃ śrīvatsāṅkaṃ ramāpatim | veṅkaṭeśo virūpākṣa ityārabhya japetkramāt ||

ॐ वेङ्कटेशो विरूपाक्षो विश्वेशो विश्वभावनः । विश्वसृङ् विश्वसंहर्ता विश्वप्राणो विराड्वपुः ॥

oṃ veṅkaṭeśo virūpākṣo viśveśo viśvabhāvanaḥ | viśvasṛṅ viśvasaṃhartā viśvaprāṇo virāḍvapuḥ ||

शेषाद्रिनिलयोऽशेषभक्तदुःखप्रणाशनः । शेषस्तुत्यः शेषशायी विशेषज्ञो विभुः स्वभूः ॥

śeṣādrinilayo'śeṣabhaktaduḥkhapraṇāśanaḥ | śeṣastutyaḥ śeṣaśāyī viśeṣajño vibhuḥ svabhūḥ ||

विष्णुर्जिष्णुश्च वर्धिष्णुरुत्सविष्णुः सहिष्णुकः । भ्राजिष्णुश्च ग्रसिष्णुश्च वर्तिष्णुश्च भरिष्णुकः ॥

viṣṇurjiṣṇuśca vardhiṣṇurutsaviṣṇuḥ sahiṣṇukaḥ | bhrājiṣṇuśca grasiṣṇuśca vartiṣṇuśca bhariṣṇukaḥ ||

कालयन्ता कालगोप्ता कालः कालान्तकोऽखिलः । कालगम्यः कालकण्ठवन्द्यः कालकलेश्वरः ॥

kālayantā kālagoptā kālaḥ kālāntako'khilaḥ | kālagamyaḥ kālakaṇṭhavandyaḥ kālakaleśvaraḥ ||

शम्भुः स्वयम्भूरम्भोजनाभिस्तम्भितवारिधिः । अम्भोधिनन्दिनीजानिः शोणाम्भोजपदप्रभः ॥

śambhuḥ svayambhūrambhojanābhistambhitavāridhiḥ | ambhodhinandinījāniḥ śoṇāmbhojapadaprabhaḥ ||

कम्बुग्रीवः शम्बरारिरूपः शम्बरजेक्षणः । बिम्बाधरो बिम्बरूपी प्रतिबिम्बक्रियातिगः ॥

kambugrīvaḥ śambarārirūpaḥ śambarajekṣaṇaḥ | bimbādharo bimbarūpī pratibimbakriyātigaḥ ||

गुणवान् गुणगम्यश्च गुणातीतो गुणप्रियः दुर्गुणध्वंसकृत्सर्वसुगुणो गुणभासकः ॥

guṇavān guṇagamyaśca guṇātīto guṇapriyaḥ durguṇadhvaṃsakṛtsarvasuguṇo guṇabhāsakaḥ ||

परेशः परमात्मा च परञ्ज्योतिः परा गतिः । परं पदं वियद्वासाः पारम्पर्यशुभप्रदः ॥

pareśaḥ paramātmā ca parañjyotiḥ parā gatiḥ | paraṃ padaṃ viyadvāsāḥ pāramparyaśubhapradaḥ ||

ब्रह्माण्डगर्भो ब्रह्मण्यो ब्रह्मसृढ्ब्रह्मबोधितः । ब्रह्मस्तुत्यो ब्रह्मवादी ब्रह्मचर्यपरायणः ॥

brahmāṇḍagarbho brahmaṇyo brahmasṛḍhbrahmabodhitaḥ | brahmastutyo brahmavādī brahmacaryaparāyaṇaḥ ||

सत्यव्रतार्थसन्तुष्टस्सत्यरूपी झषाङ्गवान् । सोमकप्राणहारी चानीताम्नायोऽब्धिसञ्चरः ॥

satyavratārthasantuṣṭassatyarūpī jhaṣāṅgavān | somakaprāṇahārī cānītāmnāyo'bdhisañcaraḥ ||

देवासुरवरस्तुत्यः पतन्मन्दरधारकः । धन्वन्तरिः कच्छपाङ्गः पयोनिधिविमन्थकः ॥

devāsuravarastutyaḥ patanmandaradhārakaḥ | dhanvantariḥ kacchapāṅgaḥ payonidhivimanthakaḥ ||

अमरामृतसन्धाता धृतसम्मोहिनीवपुः । हरमोहकमायावी रक्षःसन्दोहभञ्जनः ॥

amarāmṛtasandhātā dhṛtasammohinīvapuḥ | haramohakamāyāvī rakṣaḥsandohabhañjanaḥ ||

हिरण्याक्षविदारी च यज्ञो यज्ञ विभावनः । यज्ञीयोर्वीसगुद्धर्ता लीलाक्रोडः प्रतापवान् ॥

hiraṇyākṣavidārī ca yajño yajña vibhāvanaḥ | yajñīyorvīsaguddhartā līlākroḍaḥ pratāpavān ||

दण्डकासुरविध्वंसी वक्रदंष्ट्र क्षमाधरः । गन्धर्वशापहरणः पुण्यगन्धो विचक्षणः ॥

daṇḍakāsuravidhvaṃsī vakradaṃṣṭra kṣamādharaḥ | gandharvaśāpaharaṇaḥ puṇyagandho vicakṣaṇaḥ ||

करालवक्त्रः सोमार्कनेत्रः षड्गुणवैभवः । श्वेतघोणी घूर्णितभ्रूर्घुर्घुरध्वनिविभ्रमः ॥

karālavaktraḥ somārkanetraḥ ṣaḍguṇavaibhavaḥ | śvetaghoṇī ghūrṇitabhrūrghurghuradhvanivibhramaḥ ||

द्राघीयान् नीलकेशी च जाग्रदम्बुजलोचनः । घृणावान् घृणिसम्मोहो महाकालाग्निदीधितिः ॥

drāghīyān nīlakeśī ca jāgradambujalocanaḥ | ghṛṇāvān ghṛṇisammoho mahākālāgnidīdhitiḥ ||

ज्वालाकरालवदनो महोल्काकुलवीक्षणः । सटानिर्भिण्णमेघौघो दंष्ट्रारुग्व्याप्तदिक्तटः ॥

jvālākarālavadano maholkākulavīkṣaṇaḥ | saṭānirbhiṇṇameghaugho daṃṣṭrārugvyāptadiktaṭaḥ ||

उच्छ्वासाकृष्टभूतेशो निःश्वासत्यक्तविश्वसृट् । अन्तर्भ्रमज्जगद्गर्भोऽनन्तो ब्रह्मकपालहृत् ॥

ucchvāsākṛṣṭabhūteśo niḥśvāsatyaktaviśvasṛṭ | antarbhramajjagadgarbho'nanto brahmakapālahṛt ||

उग्रो वीरो महाविष्णुर्ज्वलनः सर्वतोमुखः । नृसिंहो भीषणो भद्रो मृत्युमृत्युः सनातनः ॥

ugro vīro mahāviṣṇurjvalanaḥ sarvatomukhaḥ | nṛsiṃho bhīṣaṇo bhadro mṛtyumṛtyuḥ sanātanaḥ ||

सभास्तम्भोद्भवो भीमः शीरोमाली महेश्वरः । द्वादशादित्यचूडालः कल्पधूमसटाच्छविः ॥

sabhāstambhodbhavo bhīmaḥ śīromālī maheśvaraḥ | dvādaśādityacūḍālaḥ kalpadhūmasaṭācchaviḥ ||

हिरण्यकोरस्थलभिन्ननखः सिंहमुखोऽनघः । प्रह्लादवरदो धीमान् भक्तसङ्घ प्रतिष्ठितः ॥

hiraṇyakorasthalabhinnanakhaḥ siṃhamukho'naghaḥ | prahlādavarado dhīmān bhaktasaṅgha pratiṣṭhitaḥ ||

ब्रह्मरुद्रादिसंसेव्यः सिद्धसाध्यप्रपूजितः । लक्ष्मीनृसिंहो देवेशो ज्वालाजिह्वान्त्रमालिकः ॥

brahmarudrādisaṃsevyaḥ siddhasādhyaprapūjitaḥ | lakṣmīnṛsiṃho deveśo jvālājihvāntramālikaḥ ||

खड्गी खेटी महेष्वासी कपाली मुसली हली । पाशी शूली महाबाहुर्ज्वरघ्नो रोगलुण्ठकः ॥

khaḍgī kheṭī maheṣvāsī kapālī musalī halī | pāśī śūlī mahābāhurjvaraghno rogaluṇṭhakaḥ ||

मौञ्जीयुक् छात्रको दण्डी कृष्णाजिनधरो वटुः । अधीतवेदो वेदान्तोद्धारको ब्रह्मनैष्ठिकः ॥

mauñjīyuk chātrako daṇḍī kṛṣṇājinadharo vaṭuḥ | adhītavedo vedāntoddhārako brahmanaiṣṭhikaḥ ||

अहीनशयनप्रीतः आदितेयोऽनघो हरिः । संवित्प्रियस्सामवेद्यो बलिवेश्मप्रतिष्ठितः ॥

ahīnaśayanaprītaḥ āditeyo'nagho hariḥ | saṃvitpriyassāmavedyo baliveśmapratiṣṭhitaḥ ||

बलिक्षालितपादाब्जो विन्द्यावलिविमानितः । त्रिपादभूमिस्वीकर्ता विश्वरूपप्रदर्शकः ॥

balikṣālitapādābjo vindyāvalivimānitaḥ | tripādabhūmisvīkartā viśvarūpapradarśakaḥ ||

धृतत्रिविक्रमः साङ्घ्रिनखभिन्नाण्डखर्परः । पज्जातवाहिनीधारापवित्रितजगत्त्रयः ॥

dhṛtatrivikramaḥ sāṅghrinakhabhinnāṇḍakharparaḥ | pajjātavāhinīdhārāpavitritajagattrayaḥ ||

विधिसम्मानितः पुण्यो दैत्ययोद्धा जयोर्जितः । सुरराज्यप्रदः शुक्रमदहृत् सुगतीश्वरः ॥

vidhisammānitaḥ puṇyo daityayoddhā jayorjitaḥ | surarājyapradaḥ śukramadahṛt sugatīśvaraḥ ||

जामदग्न्यः कुठारी च कार्तवीर्यविदारणः । रेणुकायाश्शिरोहारी दुष्टक्षत्रियमर्दनः ॥

jāmadagnyaḥ kuṭhārī ca kārtavīryavidāraṇaḥ | reṇukāyāśśirohārī duṣṭakṣatriyamardanaḥ ||

वर्चस्वी दानशीलश्च धनुष्मान् ब्रह्मवित्तमः । अत्युदग्रः समग्रश्च न्यग्रोधो दुष्टनिग्रहः ॥

varcasvī dānaśīlaśca dhanuṣmān brahmavittamaḥ | atyudagraḥ samagraśca nyagrodho duṣṭanigrahaḥ ||

रविवंशसमुद्भूतो राघवो भरताग्रजः । कौसल्यातनयो रामो विश्वामित्र प्रियङ्करः ॥

ravivaṃśasamudbhūto rāghavo bharatāgrajaḥ | kausalyātanayo rāmo viśvāmitra priyaṅkaraḥ ||

ताटकारिः सुबाहुघ्नो बलातिबलमन्त्रवान् । अहल्याशापविच्छेदी प्रविष्टजनकालयः ॥

tāṭakāriḥ subāhughno balātibalamantravān | ahalyāśāpavicchedī praviṣṭajanakālayaḥ ||

स्वयंवरसभासंस्थ ईशचापप्रभञ्जनः । जानकीपरिणेता च जनकाधीशसंस्तुतः ॥

svayaṃvarasabhāsaṃstha īśacāpaprabhañjanaḥ | jānakīpariṇetā ca janakādhīśasaṃstutaḥ ||

जमदग्नितनूजातयोद्धाऽयोध्याधिपाग्रणीः । पितृवाक्यप्रतीपालस्त्यक्तराज्यः सलक्ष्मणः ॥

jamadagnitanūjātayoddhā'yodhyādhipāgraṇīḥ | pitṛvākyapratīpālastyaktarājyaḥ salakṣmaṇaḥ ||

ससीतश्चित्रकूटस्थो भरताहितराज्यकः । काकदर्पप्रहर्ता च दण्डकारण्यवासकः ॥

sasītaścitrakūṭastho bharatāhitarājyakaḥ | kākadarpaprahartā ca daṇḍakāraṇyavāsakaḥ ||

पञ्चवट्यां विहारी च स्वधर्मपरिपोषकः । विराधहाऽगस्त्यमुख्यमुनिसम्मानितः ॥

pañcavaṭyāṃ vihārī ca svadharmaparipoṣakaḥ | virādhahā'gastyamukhyamunisammānitaḥ ||

इन्द्रचापधरः खड्गधरश्चाक्षयसायकः । खरान्तको दूषणारिस्त्रिशिरस्करिपुर्वृषः ॥

indracāpadharaḥ khaḍgadharaścākṣayasāyakaḥ | kharāntako dūṣaṇāristriśiraskaripurvṛṣaḥ ||

ततः शूर्पणखानासाच्छेत्ता वल्कलधारकः । जटावान् पर्णशालास्थो मारीचबलमर्दकः ॥

tataḥ śūrpaṇakhānāsācchettā valkaladhārakaḥ | jaṭāvān parṇaśālāstho mārīcabalamardakaḥ ||

पक्षिराट्कृतसंवादो रवितेजा महाबलः । शबर्यानीतफलभुग्धनूमत्परितोषितः ॥

pakṣirāṭkṛtasaṃvādo ravitejā mahābalaḥ | śabaryānītaphalabhugdhanūmatparitoṣitaḥ ||

सुग्रीवाभयदो दैत्यकायक्षेपणभासुरः । सप्ततालसमुच्छेत्ता वालिहृत्कपिसंवृतः ॥

sugrīvābhayado daityakāyakṣepaṇabhāsuraḥ | saptatālasamucchettā vālihṛtkapisaṃvṛtaḥ ||

वायुसूनुकृतासेवस्त्यक्तपम्पः कुशासनः । उदन्वत्तीरगः शूरो विभीषणवरप्रदः ॥

vāyusūnukṛtāsevastyaktapampaḥ kuśāsanaḥ | udanvattīragaḥ śūro vibhīṣaṇavarapradaḥ ||

सेतुकृद्दैत्यहा प्राप्तलङ्कोऽलङ्कारवान् स्वयम् । अतिकायशिरश्छेत्ता कुम्भकर्णविभेदनः ॥

setukṛddaityahā prāptalaṅko'laṅkāravān svayam | atikāyaśiraśchettā kumbhakarṇavibhedanaḥ ||

दशकण्ठशिरोध्वंसी जांबवत्प्रमुखावृतः । जानकीशः सुराध्यक्षः साकेतेशः पुरातनः ॥

daśakaṇṭhaśirodhvaṃsī jāṃbavatpramukhāvṛtaḥ | jānakīśaḥ surādhyakṣaḥ sāketeśaḥ purātanaḥ ||

पुण्यश्लोको वेदवेद्यः स्वामितीर्थनिवासकः । लक्ष्मीसरःकेळिलोलो लक्ष्मीशो लोकरक्षकः ॥

puṇyaśloko vedavedyaḥ svāmitīrthanivāsakaḥ | lakṣmīsaraḥkel̤ilolo lakṣmīśo lokarakṣakaḥ ||

देवकीगर्भसंभूतो यशोदेक्षणलालितः । वसुदेवकृतस्तोत्रो नन्दगोपमनोहरः ॥

devakīgarbhasaṃbhūto yaśodekṣaṇalālitaḥ | vasudevakṛtastotro nandagopamanoharaḥ ||

चतुर्भुजः कोमलाङ्गो गदावान्नीलकुन्तलः । पूतनाप्राणसंहर्ता तृणावर्तविनाशनः ॥

caturbhujaḥ komalāṅgo gadāvānnīlakuntalaḥ | pūtanāprāṇasaṃhartā tṛṇāvartavināśanaḥ ||

गर्गारोपितनामाङ्को वासुदेवो ह्याधोक्षजः । गोपिकास्तन्यपायी च बलभद्रानुजोऽच्युतः ॥

gargāropitanāmāṅko vāsudevo hyādhokṣajaḥ | gopikāstanyapāyī ca balabhadrānujo'cyutaḥ ||

वैयाघ्रनखभूषश्च वत्सजिद्वत्सवर्धनः । क्षीरसाराशनरतो दधिभाण्डप्रमर्दनः ॥

vaiyāghranakhabhūṣaśca vatsajidvatsavardhanaḥ | kṣīrasārāśanarato dadhibhāṇḍapramardanaḥ ||

नवनीतापहर्ता च नीलनीरदभासुरः । अभीरदृष्टदौर्जन्यो नीलपद्मनिभाननः ॥

navanītāpahartā ca nīlanīradabhāsuraḥ | abhīradṛṣṭadaurjanyo nīlapadmanibhānanaḥ ||

मातृदर्शितविश्वास्यः उलूखलनिबन्धनः । नलकूबरशापान्तो गोधूलिच्छुरिताङ्गकः ॥

mātṛdarśitaviśvāsyaḥ ulūkhalanibandhanaḥ | nalakūbaraśāpānto godhūlicchuritāṅgakaḥ ||

गोसङ्घरक्षकः श्रीशो वृन्दारण्यनिवासकः । वत्सान्तको बकद्वेषी दैत्याम्बुदमहानिलः ॥

gosaṅgharakṣakaḥ śrīśo vṛndāraṇyanivāsakaḥ | vatsāntako bakadveṣī daityāmbudamahānilaḥ ||

महाजगरचण्डाग्निः शकटप्राणकण्टकः । इन्द्रसेव्यः पुण्यगात्रः खरजिञ्वण्डदीधितिः ॥

mahājagaracaṇḍāgniḥ śakaṭaprāṇakaṇṭakaḥ | indrasevyaḥ puṇyagātraḥ kharajiñvaṇḍadīdhitiḥ ||

तालपक्वफलाशी च काळीयफणिदर्पहा । नागपत्नीस्तुतिप्रीतः प्रलम्बासुरखण्डनः ॥

tālapakvaphalāśī ca kāl̤īyaphaṇidarpahā | nāgapatnīstutiprītaḥ pralambāsurakhaṇḍanaḥ ||

दावाग्निबलसंहारी फलहारी गदाग्रजः । गोपाङ्गनाचेलचोरः पाथोलीलाविशारदः ॥

dāvāgnibalasaṃhārī phalahārī gadāgrajaḥ | gopāṅganācelacoraḥ pātholīlāviśāradaḥ ||

वंशीगानप्रवीणश्च गोपीहस्ताम्बुजार्चितः । मुनिपत्न्याहृताहारो मुनिश्रेष्ठो मुनिप्रियः ॥

vaṃśīgānapravīṇaśca gopīhastāmbujārcitaḥ | munipatnyāhṛtāhāro muniśreṣṭho munipriyaḥ ||

गोवर्द्धनाद्रिसन्धर्ता सङ्क्रन्दनतमोऽपहः । सदुद्यानविलासी च रासक्रीडापरायणः ॥

govarddhanādrisandhartā saṅkrandanatamo'pahaḥ | sadudyānavilāsī ca rāsakrīḍāparāyaṇaḥ ||

वरुणाभ्यर्चितो गोपीप्रार्थितः पुरुषोत्तमः । अक्रूरस्तुतिसम्प्रीतः कुब्जायौवनदायकः ॥

varuṇābhyarcito gopīprārthitaḥ puruṣottamaḥ | akrūrastutisamprītaḥ kubjāyauvanadāyakaḥ ||

मुष्टिकोरःप्रहारी च चाणूरोदरदारणः । मल्लयुद्धाग्रगण्यश्च पितृबन्धनमोचकः ॥

muṣṭikoraḥprahārī ca cāṇūrodaradāraṇaḥ | mallayuddhāgragaṇyaśca pitṛbandhanamocakaḥ ||

मत्तमातङ्गपञ्चास्यः कंसग्रीवानिकृन्तनः । उग्रसेनप्रतिष्टाता रत्नसिंहासनस्थितः ॥

mattamātaṅgapañcāsyaḥ kaṃsagrīvānikṛntanaḥ | ugrasenapratiṣṭātā ratnasiṃhāsanasthitaḥ ||

कालनेमिखलद्वेषी मुचुकुन्दवरप्रदः । साल्वसेवितदुर्धर्षराजस्मयनिवारणः ॥

kālanemikhaladveṣī mucukundavarapradaḥ | sālvasevitadurdharṣarājasmayanivāraṇaḥ ||

रुक्मगर्वापहारी च रुक्मिणीनयनोत्सवः । प्रद्युम्नजनकः कामी प्रद्युम्नो द्वारकाधिपः ॥

rukmagarvāpahārī ca rukmiṇīnayanotsavaḥ | pradyumnajanakaḥ kāmī pradyumno dvārakādhipaḥ ||

मण्याहर्ता महामायो जाम्बवत्कृतसङ्गरः । जाम्बूनदाम्बरधरो गम्यो जाम्बवतीविभुः ॥

maṇyāhartā mahāmāyo jāmbavatkṛtasaṅgaraḥ | jāmbūnadāmbaradharo gamyo jāmbavatīvibhuḥ ||

कालिन्दीप्रथितारामकेलिर्गुञ्जावतंसकः । मन्दारसुमनोभास्वान् शचीशाभीष्टदायकः ॥

kālindīprathitārāmakelirguñjāvataṃsakaḥ | mandārasumanobhāsvān śacīśābhīṣṭadāyakaḥ ||

सत्राजिन्मानसोल्लासी सत्याजानिः शुभावहः । शतधन्वहरः सिद्धः पाण्डवप्रियकोत्सवः ॥

satrājinmānasollāsī satyājāniḥ śubhāvahaḥ | śatadhanvaharaḥ siddhaḥ pāṇḍavapriyakotsavaḥ ||

भद्रप्रियः सुभद्राया भ्राता नाग्नाजितीविभुः । किरीटकुण्डलधरः कल्पपल्लवलालितः ॥

bhadrapriyaḥ subhadrāyā bhrātā nāgnājitīvibhuḥ | kirīṭakuṇḍaladharaḥ kalpapallavalālitaḥ ||

भैष्मीप्रणयभाषावान् मित्रविन्दाधिपोऽभयः । स्वमूर्तिकेलिसम्प्रीतो लक्ष्मणोदारमानसः ॥

bhaiṣmīpraṇayabhāṣāvān mitravindādhipo'bhayaḥ | svamūrtikelisamprīto lakṣmaṇodāramānasaḥ ||

प्राग्ज्योतिषाधिपध्वंसी तत्सैन्यान्तकरोऽमृतः । भूमिस्तुतो भूरिभोगो भूषणाम्बरसंयुतः ॥

prāgjyotiṣādhipadhvaṃsī tatsainyāntakaro'mṛtaḥ | bhūmistuto bhūribhogo bhūṣaṇāmbarasaṃyutaḥ ||

बहुरामाकृताह्लादो गन्धमाल्यानुलेपनः । नारदादृष्टचरितो देवेशो विश्वराड् गुरुः ॥

bahurāmākṛtāhlādo gandhamālyānulepanaḥ | nāradādṛṣṭacarito deveśo viśvarāḍ guruḥ ||

बाणबाहुविदारश्च तापज्वरविनाशकः । उषोद्धर्षयिताऽव्यक्तः शिववाक्तुष्टमानसः ॥

bāṇabāhuvidāraśca tāpajvaravināśakaḥ | uṣoddharṣayitā'vyaktaḥ śivavāktuṣṭamānasaḥ ||

महेशज्वरसंस्तुत्यः शीतज्वरभयान्तकः । नृगराजोद्धारकश्च पौण्ड्रकादिवधोद्यतः ॥

maheśajvarasaṃstutyaḥ śītajvarabhayāntakaḥ | nṛgarājoddhārakaśca pauṇḍrakādivadhodyataḥ ||

विविधारिच्छलोद्विग्नब्राह्मणेषु दयापरः । जरासन्धबलद्वेषी केशिदैत्यभयङ्करः ॥

vividhāricchalodvignabrāhmaṇeṣu dayāparaḥ | jarāsandhabaladveṣī keśidaityabhayaṅkaraḥ ||

चक्री चैद्यान्तकः सभ्यो राजबन्धविमोचकः । राजसूयहविर्भोक्ता स्निग्धाङ्गः शुभलक्षणः ॥

cakrī caidyāntakaḥ sabhyo rājabandhavimocakaḥ | rājasūyahavirbhoktā snigdhāṅgaḥ śubhalakṣaṇaḥ ||

धानाभक्षणसम्प्रीतः कुचेलाभीष्टदायकः । सत्त्वादिगुणगम्भीरो द्रौपदीमानरक्षकः ॥

dhānābhakṣaṇasamprītaḥ kucelābhīṣṭadāyakaḥ | sattvādiguṇagambhīro draupadīmānarakṣakaḥ ||

भीष्मध्येयो भक्तवश्यो भीमपूज्यो दयानिधिः । दन्तवक्त्रशिरश्छेत्ता कृष्णः कृष्णासखः स्वराट् ॥

bhīṣmadhyeyo bhaktavaśyo bhīmapūjyo dayānidhiḥ | dantavaktraśiraśchettā kṛṣṇaḥ kṛṣṇāsakhaḥ svarāṭ ||

वैजयन्तीप्रमोदी च बर्हिबर्हविभूषणः । पार्थकौरवसन्धानकारी दुःशासनान्तकः ॥

vaijayantīpramodī ca barhibarhavibhūṣaṇaḥ | pārthakauravasandhānakārī duḥśāsanāntakaḥ ||

बुद्दो विशुद्धः सर्वज्ञः क्रतुहिंसाविनिन्दकः । त्रिपुरस्त्रीमानभङ्गः सर्वशास्त्रविशारदः ॥

buddo viśuddhaḥ sarvajñaḥ kratuhiṃsāvinindakaḥ | tripurastrīmānabhaṅgaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ ||

निर्विकारो निर्ममश्च निराभासो निरामयः । जगन्मोहकधर्मी च दिग्वस्त्रो दिक्पतीश्वरः ॥

nirvikāro nirmamaśca nirābhāso nirāmayaḥ | jaganmohakadharmī ca digvastro dikpatīśvaraḥ ||

कल्की म्लेच्छप्रहर्ता च दुष्टनिग्रहकारकः । धर्मप्रतिष्टाकारी च चातुर्वर्ण्यविभागकृत् ॥

kalkī mlecchaprahartā ca duṣṭanigrahakārakaḥ | dharmapratiṣṭākārī ca cāturvarṇyavibhāgakṛt ||

युगान्तको युगाक्रान्तो युगकृद्युगभासकः । कामारिः कामकारी च निष्कामः कामितार्थदः ॥

yugāntako yugākrānto yugakṛdyugabhāsakaḥ | kāmāriḥ kāmakārī ca niṣkāmaḥ kāmitārthadaḥ ||

भर्गो वरेण्यं सवितुः शार्ङ्गी वैकुण्ठमन्दिरः । हयग्रीवः कैटभारिः ग्राहघ्नो गजरक्षकः ॥

bhargo vareṇyaṃ savituḥ śārṅgī vaikuṇṭhamandiraḥ | hayagrīvaḥ kaiṭabhāriḥ grāhaghno gajarakṣakaḥ ||

सर्वसंशयविच्छेत्ता सर्वभक्तसमुत्सुकः । कपर्दी कामहारी च कला काष्टा स्मृतिर्धृतिः ॥

sarvasaṃśayavicchettā sarvabhaktasamutsukaḥ | kapardī kāmahārī ca kalā kāṣṭā smṛtirdhṛtiḥ ||

अनादिरप्रमेयौज्ञाः प्रधानः सन्निरूपकः । निर्लोपो निःस्पृहोऽसङ्गो निर्भयो नीतिपारगः ॥

anādiraprameyaujñāḥ pradhānaḥ sannirūpakaḥ | nirlopo niḥspṛho'saṅgo nirbhayo nītipāragaḥ ||

निष्पेष्यो निष्क्रियः शान्तो निष्प्रपञ्चो निधिर्नयः कर्म्यकर्मी विकर्मी च कर्मेप्सुः कर्मभावनः ॥

niṣpeṣyo niṣkriyaḥ śānto niṣprapañco nidhirnayaḥ karmyakarmī vikarmī ca karmepsuḥ karmabhāvanaḥ ||

कर्माङ्गः कर्मविन्यासो महाकर्मी महाव्रती । कर्मभुक्कर्मफलदः कर्मेशः कर्मनिग्रहः ॥

karmāṅgaḥ karmavinyāso mahākarmī mahāvratī | karmabhukkarmaphaladaḥ karmeśaḥ karmanigrahaḥ ||

नरो नारायणो दान्तः कपिलः कामदः शुचिः । तप्ता जप्ताऽक्षमालावान् गन्ता नेता लयो गतिः ॥

naro nārāyaṇo dāntaḥ kapilaḥ kāmadaḥ śuciḥ | taptā japtā'kṣamālāvān gantā netā layo gatiḥ ||

शिष्टो द्रष्टा रिपुद्वेष्टा रोष्टा वेष्टा महानटः । रोद्धा बोद्धा महायोद्धा श्रद्धावान् सत्यधीः शुभः ॥

śiṣṭo draṣṭā ripudveṣṭā roṣṭā veṣṭā mahānaṭaḥ | roddhā boddhā mahāyoddhā śraddhāvān satyadhīḥ śubhaḥ ||

मन्त्री मन्त्रो मन्त्रगम्यो मन्त्रकृत् परमन्त्रहृत् । मन्त्रभृन्मन्त्रफलदो मन्त्रेशो मन्त्रविग्रहः ॥

mantrī mantro mantragamyo mantrakṛt paramantrahṛt | mantrabhṛnmantraphalado mantreśo mantravigrahaḥ ||

मन्त्राङ्गो मन्त्रविन्यासो महामन्त्रो महाक्रमः । स्थिरधीः स्थिरविज्ञानः स्थिरप्रज्ञः स्थिरासनः ॥

mantrāṅgo mantravinyāso mahāmantro mahākramaḥ | sthiradhīḥ sthiravijñānaḥ sthiraprajñaḥ sthirāsanaḥ ||

स्थिरयोगः स्थिराधारः स्थिरमार्गः स्थिरागमः। निश्श्रेयसो निरीहोऽग्निर्निरवद्यो निरञ्जनः ॥

sthirayogaḥ sthirādhāraḥ sthiramārgaḥ sthirāgamaḥ| niśśreyaso nirīho'gnirniravadyo nirañjanaḥ ||

निर्वैरो निरहङ्कारो निर्दम्भो निरसूयकः । अनन्तोऽनन्तबाहूरुरनन्ताङ्घ्रिरनन्तदृक् ॥

nirvairo nirahaṅkāro nirdambho nirasūyakaḥ | ananto'nantabāhūruranantāṅghriranantadṛk ||

अनन्तवक्त्रोऽनन्ताङ्गोऽनन्तरूपो ह्यनन्तकृत् । ऊर्ध्वरेता ऊर्ध्वलिङ्गो ह्यूर्ध्वमूर्ध्वोर्ध्वशाखकः ॥

anantavaktro'nantāṅgo'nantarūpo hyanantakṛt | ūrdhvaretā ūrdhvaliṅgo hyūrdhvamūrdhvordhvaśākhakaḥ ||

ऊर्ध्व ऊर्ध्वाध्वरक्षी च ह्यूर्ध्वज्वालो निराकुलः । बीजं बीजप्रदो नित्यो निदानं निष्कृतिः कृती ॥

ūrdhva ūrdhvādhvarakṣī ca hyūrdhvajvālo nirākulaḥ | bījaṃ bījaprado nityo nidānaṃ niṣkṛtiḥ kṛtī ||

महानणीयन् गरिमा सुषमा चित्रमालिकः । नभस्स्पृङ्नभसो ज्योतिर्नभस्वान्निर्नभा नभः ॥

mahānaṇīyan garimā suṣamā citramālikaḥ | nabhasspṛṅnabhaso jyotirnabhasvānnirnabhā nabhaḥ ||

अभुर्विभुः प्रभुः शम्भुर्महीयान भूर्भुवाकृतिः । महानन्दो महाशूरो महोराशिर्महोत्सवः ॥

abhurvibhuḥ prabhuḥ śambhurmahīyāna bhūrbhuvākṛtiḥ | mahānando mahāśūro mahorāśirmahotsavaḥ ||

महाक्रोधो महाज्वालो महाशान्तो महागुणः । सत्यव्रतः सत्यपरः सत्यसन्धः सतांगतिः ॥

mahākrodho mahājvālo mahāśānto mahāguṇaḥ | satyavrataḥ satyaparaḥ satyasandhaḥ satāṃgatiḥ ||

सत्येशः सत्यसङ्कल्पः सत्यचारित्रलक्षणः । अन्तश्चरो ह्यन्तरात्मा परमात्मा चिदात्मकः ॥

satyeśaḥ satyasaṅkalpaḥ satyacāritralakṣaṇaḥ | antaścaro hyantarātmā paramātmā cidātmakaḥ ||

रोचनो रोचमानश्च साक्षी शौरिर्जनार्दनः । मुकुन्दो नन्दनिष्पन्दः स्वर्णबिन्दुः पुरन्दरः ॥

rocano rocamānaśca sākṣī śaurirjanārdanaḥ | mukundo nandaniṣpandaḥ svarṇabinduḥ purandaraḥ ||

अरिन्दमः सुमन्दश्च कुन्दमन्दारहासवान् । स्यन्दनारूढचण्डाङ्गो ह्यानन्दी नन्दनन्दनः ॥

arindamaḥ sumandaśca kundamandārahāsavān | syandanārūḍhacaṇḍāṅgo hyānandī nandanandanaḥ ||

अनसूयानन्दनोऽत्रिनेत्रानन्दः सुनन्दवान् । शङ्खवान्पङ्कजकरः कुङ्कुमाङ्को जयाङ्कुशः ॥

anasūyānandano'trinetrānandaḥ sunandavān | śaṅkhavānpaṅkajakaraḥ kuṅkumāṅko jayāṅkuśaḥ ||

अम्भोजमकरन्दाढ्यो निष्पङ्कोऽगरुपङ्किलः । इन्द्रश्चन्द्ररथश्चन्द्रोऽतिचन्द्रश्चन्द्रभासकः ॥

ambhojamakarandāḍhyo niṣpaṅko'garupaṅkilaḥ | indraścandrarathaścandro'ticandraścandrabhāsakaḥ ||

उपेन्द्र इन्द्रराजश्च वागिन्द्रश्चन्द्रलोचन । प्रत्यक् पराक् परंधाम परमार्थः परात्परः ॥

upendra indrarājaśca vāgindraścandralocana | pratyak parāk paraṃdhāma paramārthaḥ parātparaḥ ||

अपारवाक् पारगामी पारावारः परावरः । सहस्वानर्थदाता च सहनः साहसी जयी ॥

apāravāk pāragāmī pārāvāraḥ parāvaraḥ | sahasvānarthadātā ca sahanaḥ sāhasī jayī ||

तेजस्वी वायुविशिखी तपस्वी तापसोत्तमः । ऐश्वर्योद्भूतिकृद्भूतिरैश्वर्याङ्गकलापवान् ॥

tejasvī vāyuviśikhī tapasvī tāpasottamaḥ | aiśvaryodbhūtikṛdbhūtiraiśvaryāṅgakalāpavān ||

अम्भोधिशायी भगवान् सर्वज्ञस्सामपारगः । महायोगी महाधीरो महाभोगी महाप्रभुः ॥

ambhodhiśāyī bhagavān sarvajñassāmapāragaḥ | mahāyogī mahādhīro mahābhogī mahāprabhuḥ ||

महावीरो महातुष्टिर्महापुष्टिर्महागुणः । महादेवो महाबाहुर्महाधर्मो महेश्वरः ॥

mahāvīro mahātuṣṭirmahāpuṣṭirmahāguṇaḥ | mahādevo mahābāhurmahādharmo maheśvaraḥ ||

समीपगो दूरगामी स्वर्गमार्गनिरर्गलः । नगो नगधरो नागो नागेशो नागपालकः ॥

samīpago dūragāmī svargamārganirargalaḥ | nago nagadharo nāgo nāgeśo nāgapālakaḥ ||

हिरण्मयः स्वर्णरेता हिरण्यार्चिर्हिरण्यदः । गुणगण्यः शरण्यश्च पुण्यकीर्तिः पुराणगः ॥

hiraṇmayaḥ svarṇaretā hiraṇyārcirhiraṇyadaḥ | guṇagaṇyaḥ śaraṇyaśca puṇyakīrtiḥ purāṇagaḥ ||

जन्मभृज्जन्यसन्नद्धो दिव्यपञ्चायुधो वशी । दौर्जन्यभङ्गः पर्जन्यः सौजन्यनिलयोऽलयः ॥

janmabhṛjjanyasannaddho divyapañcāyudho vaśī | daurjanyabhaṅgaḥ parjanyaḥ saujanyanilayo'layaḥ ||

जलन्धरान्तको भस्मदैत्यनाशी महामनाः । श्रेष्टश्श्रविष्ठो द्राघिष्ठो गरिष्ठो गरुडध्वजः ॥

jalandharāntako bhasmadaityanāśī mahāmanāḥ | śreṣṭaśśraviṣṭho drāghiṣṭho gariṣṭho garuḍadhvajaḥ ||

ज्येष्ठो द्रढिष्ठो वर्षिष्ठो द्राघियान् प्रणवः फणी । सम्प्रदायकरः स्वामी सुरेशो माधवो मधुः ॥

jyeṣṭho draḍhiṣṭho varṣiṣṭho drāghiyān praṇavaḥ phaṇī | sampradāyakaraḥ svāmī sureśo mādhavo madhuḥ ||

निर्निमेषो विधिर्वेधा बलवान् जीवनं बली । स्मर्ता श्रोता विकर्ता च ध्याता नेता समोऽसमः ॥

nirnimeṣo vidhirvedhā balavān jīvanaṃ balī | smartā śrotā vikartā ca dhyātā netā samo'samaḥ ||

होता पोता महावक्ता रन्त मन्ता खलान्तकः । दाता ग्राहयिता माता नियन्ताऽनन्त वैभवः ॥

hotā potā mahāvaktā ranta mantā khalāntakaḥ | dātā grāhayitā mātā niyantā'nanta vaibhavaḥ ||

गोप्ता गोपयिता हन्ता धर्मजागरिता धवः । कर्ता क्षेत्रकरः क्षेत्रप्रदः क्षेत्रज्ञ आत्मवित् ॥

goptā gopayitā hantā dharmajāgaritā dhavaḥ | kartā kṣetrakaraḥ kṣetrapradaḥ kṣetrajña ātmavit ||

क्षेत्री क्षेत्रहरः क्षेत्रप्रियः क्षेमकरो मरुत् । भक्तिप्रदो मुक्तिदायी शक्तिदो युक्तिदायकः ॥

kṣetrī kṣetraharaḥ kṣetrapriyaḥ kṣemakaro marut | bhaktiprado muktidāyī śaktido yuktidāyakaḥ ||

शक्तियुङ्जौक्तिकस्रग्वी सूक्तिराम्नायसूक्तिगः । धनञ्जयो धनाध्यक्षो धनिको धनदाधिपः ॥

śaktiyuṅjauktikasragvī sūktirāmnāyasūktigaḥ | dhanañjayo dhanādhyakṣo dhaniko dhanadādhipaḥ ||

महाधनो महामानी दुर्योधनविमानितः । रत्नाकरो रत्नरोची रत्नगर्भाश्रयः शुचिः ॥

mahādhano mahāmānī duryodhanavimānitaḥ | ratnākaro ratnarocī ratnagarbhāśrayaḥ śuciḥ ||

रत्नसानुनिधिर्मौळिरत्नाभा रत्नकङ्कणः । अन्तर्लक्ष्योऽन्तरम्यासी चान्तर्ध्येयो जितासनः ॥

ratnasānunidhirmaul̤iratnābhā ratnakaṅkaṇaḥ | antarlakṣyo'ntaramyāsī cāntardhyeyo jitāsanaḥ ||

अन्तरङ्गो दयावांश्च ह्यांतर्मायो महार्णवः । सरससिद्धरसिकः सिद्धिः साध्यः सदागतिः ॥

antaraṅgo dayāvāṃśca hyāṃtarmāyo mahārṇavaḥ | sarasasiddharasikaḥ siddhiḥ sādhyaḥ sadāgatiḥ ||

आयुःप्रदो महायुष्मानर्चिष्मानोषधीपतिः । अष्टश्रीरष्टभागोऽष्टककुब्व्याप्तयशो त्रती ॥

āyuḥprado mahāyuṣmānarciṣmānoṣadhīpatiḥ | aṣṭaśrīraṣṭabhāgo'ṣṭakakubvyāptayaśo tratī ||

अष्टापदः सुवर्णाभो ह्यष्टमूर्तिस्त्रिमूर्तिमान् । अस्वप्नः स्वप्नगः स्वप्नः सुस्वप्नफलदायकः ॥

aṣṭāpadaḥ suvarṇābho hyaṣṭamūrtistrimūrtimān | asvapnaḥ svapnagaḥ svapnaḥ susvapnaphaladāyakaḥ ||

दुःस्वप्नध्वंसको ध्वस्तदुर्निमित्तः शिवङ्करः । सुवर्णवर्णस्सम्भाव्यो वर्णितो वर्णसम्मुखः ॥

duḥsvapnadhvaṃsako dhvastadurnimittaḥ śivaṅkaraḥ | suvarṇavarṇassambhāvyo varṇito varṇasammukhaḥ ||

सुवर्णमुखरीतीरशिवध्यातपदाम्बुजः । दाक्षायणीवचस्तुष्टो दूर्वासोदृष्टिगोचरः ॥

suvarṇamukharītīraśivadhyātapadāmbujaḥ | dākṣāyaṇīvacastuṣṭo dūrvāsodṛṣṭigocaraḥ ||

अम्बरीषव्रतप्रीतो महाकृत्तिविभञ्जनः । महाभिचारकध्वंसी कालसर्पभयान्तकः ॥

ambarīṣavrataprīto mahākṛttivibhañjanaḥ | mahābhicārakadhvaṃsī kālasarpabhayāntakaḥ ||

सुदर्शनः कालमेघश्यामश्श्रीमन्त्रभावितः । हेमाम्बुजसरःस्नायी श्रीमनोभाविताकृतिः ॥

sudarśanaḥ kālameghaśyāmaśśrīmantrabhāvitaḥ | hemāmbujasaraḥsnāyī śrīmanobhāvitākṛtiḥ ||

श्रीप्रदताम्बुजस्रग्वी श्रीकेलिः श्रीनिधिर्भवः । श्रीप्रदो वामनो लक्ष्मीनायकश्च चतुर्भुजः ॥

śrīpradatāmbujasragvī śrīkeliḥ śrīnidhirbhavaḥ | śrīprado vāmano lakṣmīnāyakaśca caturbhujaḥ ||

संतृप्तस्तर्पितस्तीर्थस्नातृसौख्यप्रदर्शकः । अगस्त्यस्तुतिसंहृष्टो दर्शिताव्यक्तभावनः ॥

saṃtṛptastarpitastīrthasnātṛsaukhyapradarśakaḥ | agastyastutisaṃhṛṣṭo darśitāvyaktabhāvanaḥ ||

कपिलार्चिः कपिलवान् सुस्नाताघविपाटनः । वृषाकपिः कपिस्वामिमनोऽन्तःस्थितविग्रहः ॥

kapilārciḥ kapilavān susnātāghavipāṭanaḥ | vṛṣākapiḥ kapisvāmimano'ntaḥsthitavigrahaḥ ||

वह्निप्रियोऽर्थसंभाव्यो जनलोकविधायकः । वह्निप्रभो वह्नितेजाः शुभाभीष्टप्रदो यमी ॥

vahnipriyo'rthasaṃbhāvyo janalokavidhāyakaḥ | vahniprabho vahnitejāḥ śubhābhīṣṭaprado yamī ||

वारुणक्षेत्रनिलयो वरुणो वारणार्चितः । वायुस्थानकृतावासो वायुगो वायुसंभृतः ॥

vāruṇakṣetranilayo varuṇo vāraṇārcitaḥ | vāyusthānakṛtāvāso vāyugo vāyusaṃbhṛtaḥ ||

यमान्तकोऽभिजननो यमलोकनिवारणः । यमिनामग्रगण्यश्च संयमी यमभावितः ॥

yamāntako'bhijanano yamalokanivāraṇaḥ | yamināmagragaṇyaśca saṃyamī yamabhāvitaḥ ||

इन्द्रोद्यानसमीपस्थ इन्द्रदृग्विषयः प्रभुः । यक्षराट् सरसीवासो ह्यक्षय्यनिधिकोशकृत् ॥

indrodyānasamīpastha indradṛgviṣayaḥ prabhuḥ | yakṣarāṭ sarasīvāso hyakṣayyanidhikośakṛt ||

स्वामितीर्थकृतावासः स्वामिध्येयो ह्यधोक्षजः । वराहाद्यष्टतीर्थाभिसेविताङ्घ्रिसरोरुहः ॥

svāmitīrthakṛtāvāsaḥ svāmidhyeyo hyadhokṣajaḥ | varāhādyaṣṭatīrthābhisevitāṅghrisaroruhaḥ ||

पाण्डुतीर्थभिषिक्ताङ्गो युधिष्ठिरवरप्रदः । भीमान्तःकरणारूढः श्वेतवाहनसख्यवान् ॥

pāṇḍutīrthabhiṣiktāṅgo yudhiṣṭhiravarapradaḥ | bhīmāntaḥkaraṇārūḍhaḥ śvetavāhanasakhyavān ||

नकुलाभयदो माद्रीसहदेवाभिवन्दितः । कृष्णाशपथसन्धाता कुन्तीस्तुतिरतो दमी ॥

nakulābhayado mādrīsahadevābhivanditaḥ | kṛṣṇāśapathasandhātā kuntīstutirato damī ||

नारदादिमुनिस्तुत्यो नित्यकर्मपरायणः । दर्शिताव्यक्तरूपश्च वीणानादप्रमोदितः ॥

nāradādimunistutyo nityakarmaparāyaṇaḥ | darśitāvyaktarūpaśca vīṇānādapramoditaḥ ||

षट्कोटितीर्थचर्यावान् देवतीर्थकृताश्रमः । बिल्वामलजलस्नायी सरस्वत्यम्बुसेवितः ॥

ṣaṭkoṭitīrthacaryāvān devatīrthakṛtāśramaḥ | bilvāmalajalasnāyī sarasvatyambusevitaḥ ||

तुम्बुरूदक संस्पर्शजनचित्ततमोऽपहः । मत्स्यवामनकूर्मादितीर्थराजः पुराणभृत् ॥

tumburūdaka saṃsparśajanacittatamo'pahaḥ | matsyavāmanakūrmāditīrtharājaḥ purāṇabhṛt ||

चक्रध्येयपदाम्भोजः शङ्खपूजितपादुकः । रामतीर्थविहारी च बलभद्रप्रतिष्टितः ॥

cakradhyeyapadāmbhojaḥ śaṅkhapūjitapādukaḥ | rāmatīrthavihārī ca balabhadrapratiṣṭitaḥ ||

जामदग्न्यसरस्तीर्थजलसेचनतर्पितः । पापापहारिकीलालसुस्नाताघविनाशनः ॥

jāmadagnyasarastīrthajalasecanatarpitaḥ | pāpāpahārikīlālasusnātāghavināśanaḥ ||

नभोगङ्गाभिषिक्तश्च नागतीर्थाभिषेकवान् । कुमारधारातीर्थस्थो वटुवेषः सुमेखलः ॥

nabhogaṅgābhiṣiktaśca nāgatīrthābhiṣekavān | kumāradhārātīrthastho vaṭuveṣaḥ sumekhalaḥ ||

वृद्धस्य सुकुमारत्वप्रदः सौन्दर्यवान् सुखी । प्रियंवदो महाकुक्षिरिक्ष्वाकुकुलनन्दनः ॥

vṛddhasya sukumāratvapradaḥ saundaryavān sukhī | priyaṃvado mahākukṣirikṣvākukulanandanaḥ ||

नीलगोक्षीरधाराभूर्वराहाचलनायकः । भरद्वाजप्रतिष्ठावान् बृहस्पतिविभावितः ॥

nīlagokṣīradhārābhūrvarāhācalanāyakaḥ | bharadvājapratiṣṭhāvān bṛhaspativibhāvitaḥ ||

अञ्जनाकृतपूजावान् आञ्जनेयकरार्चितः । अञ्जनाद्रिनिवासश्च मुञ्जकेशः पुरन्दरः ॥

añjanākṛtapūjāvān āñjaneyakarārcitaḥ | añjanādrinivāsaśca muñjakeśaḥ purandaraḥ ||

किन्नरद्वयसम्बन्धिबन्धमोक्षप्रदायकः । वैखानसमखारम्भो वृषज्ञेयो वृषाचलः ॥

kinnaradvayasambandhibandhamokṣapradāyakaḥ | vaikhānasamakhārambho vṛṣajñeyo vṛṣācalaḥ ||

वृषकायप्रभेत्ता च क्रीडनाचारसंभ्रमः । सौवर्चलेयविन्यस्तराज्यो नारायण प्रियः ॥

vṛṣakāyaprabhettā ca krīḍanācārasaṃbhramaḥ | sauvarcaleyavinyastarājyo nārāyaṇa priyaḥ ||

दुर्मेधोभञ्जकः प्राज्ञो ब्रह्मोत्सवमहोत्सुकः । भद्रासुरशिरश्चेता भद्रक्षेत्री सुभद्रवान् ॥

durmedhobhañjakaḥ prājño brahmotsavamahotsukaḥ | bhadrāsuraśiraścetā bhadrakṣetrī subhadravān ||

मृगयाऽक्षीणसन्नाहः शङ्खराजन्यतुष्टिदः । स्थाणुस्थो वैनतेयाङ्गभावितो ह्यशरीरवान् ॥

mṛgayā'kṣīṇasannāhaḥ śaṅkharājanyatuṣṭidaḥ | sthāṇustho vainateyāṅgabhāvito hyaśarīravān ||

भोगीन्द्रभोगसंस्थानो ब्रह्मादिगणसेवितः । सहस्रार्कच्छटाभास्वद्यिमानन्तःस्थितो गुणी ॥

bhogīndrabhogasaṃsthāno brahmādigaṇasevitaḥ | sahasrārkacchaṭābhāsvadyimānantaḥsthito guṇī ||

विष्वक्सेनकृतस्तोत्रः सनन्दनवरीवृताः । जाह्नव्यादिनदीसेव्यः सुरेशाद्यभिवन्दितः ॥

viṣvaksenakṛtastotraḥ sanandanavarīvṛtāḥ | jāhnavyādinadīsevyaḥ sureśādyabhivanditaḥ ||

सुराङ्गनानृत्यपरो गन्धर्वोद्गायनप्रियः । राकेन्दुसङ्काशनखः कोमलाङ्घ्रसरोरुहः ॥

surāṅganānṛtyaparo gandharvodgāyanapriyaḥ | rākendusaṅkāśanakhaḥ komalāṅghrasaroruhaḥ ||

कच्छपप्रपदः कुन्दगुल्पकः स्वच्छकूर्परः । मेदुरस्वर्णवस्त्राढ्यकटिदेशस्थमेखलः ॥

kacchapaprapadaḥ kundagulpakaḥ svacchakūrparaḥ | medurasvarṇavastrāḍhyakaṭideśasthamekhalaḥ ||

प्रोल्लसच्छुरिकाभास्वत्कटिदेशः शुभङ्करः । अनन्तपद्मजस्थाननाभिर्मौक्तिकमालिकः ॥

prollasacchurikābhāsvatkaṭideśaḥ śubhaṅkaraḥ | anantapadmajasthānanābhirmauktikamālikaḥ ||

मन्दारचाम्पेयमाली रत्नाभरणसंभृतः । लम्बयज्ञोपवीती च चन्द्रश्रीखण्डलेपवान् ॥

mandāracāmpeyamālī ratnābharaṇasaṃbhṛtaḥ | lambayajñopavītī ca candraśrīkhaṇḍalepavān ||

वरदोऽभयदश्चक्री शङ्खी कौस्तुभदीप्तिमान् । श्रीवत्साङ्कितवक्षस्को लक्ष्मीसंश्रितहृत्तटः ॥

varado'bhayadaścakrī śaṅkhī kaustubhadīptimān | śrīvatsāṅkitavakṣasko lakṣmīsaṃśritahṛttaṭaḥ ||

नीलोत्पल निभाकारः शोणाम्भोजसमाननः । कोटीमन्मथलावण्यचन्द्रिकास्मितपूरितः ॥

nīlotpala nibhākāraḥ śoṇāmbhojasamānanaḥ | koṭīmanmathalāvaṇyacandrikāsmitapūritaḥ ||

सुधास्वच्छोर्ध्वपुण्ड्रश्च कस्तूरीतिलकाञ्चितः । पुण्डरीकेक्षणः स्वच्छो मौलिशोभाविराजितः ॥

sudhāsvacchordhvapuṇḍraśca kastūrītilakāñcitaḥ | puṇḍarīkekṣaṇaḥ svaccho mauliśobhāvirājitaḥ ||

पद्मस्थः पद्मनाभश्च सोममण्डलगो बुधः । वह्निमंडलगः सूर्यः सूर्यमण्डलसंस्थितः ॥

padmasthaḥ padmanābhaśca somamaṇḍalago budhaḥ | vahnimaṃḍalagaḥ sūryaḥ sūryamaṇḍalasaṃsthitaḥ ||

श्रीपतिर्भूमिजानिश्च विमलाद्यभिसंवृतः । जगत्कुटुम्बजनिता रक्षकः कामितप्रदः ॥

śrīpatirbhūmijāniśca vimalādyabhisaṃvṛtaḥ | jagatkuṭumbajanitā rakṣakaḥ kāmitapradaḥ ||

अवस्थात्रययन्ता च विश्वतेजस्स्वरूपवान् । ज्ञप्तिर्ज्ञेयो ज्ञानगम्यो ज्ञानातीतः सुरातिगः ॥

avasthātrayayantā ca viśvatejassvarūpavān | jñaptirjñeyo jñānagamyo jñānātītaḥ surātigaḥ ||

ब्रह्माण्डान्तर्बहिर्व्याप्तो वेङ्कटाद्रिगदाधरः ।

brahmāṇḍāntarbahirvyāpto veṅkaṭādrigadādharaḥ |

वेङ्कटाद्रिगदाधर ॐ नमः इति ॥

veṅkaṭādrigadādhara oṃ namaḥ iti ||

एवं श्रीवेङ्कटेशस्य कीर्तितं परमाद्भुतम् ॥

evaṃ śrīveṅkaṭeśasya kīrtitaṃ paramādbhutam ||

नाम्नां सहस्रं संश्राव्यं पवित्रं पुण्यवर्द्धनम् । श्रवणात्सर्वदोषघ्नं रोगघ्नं मृत्युनाशनम् ॥

nāmnāṃ sahasraṃ saṃśrāvyaṃ pavitraṃ puṇyavarddhanam | śravaṇātsarvadoṣaghnaṃ rogaghnaṃ mṛtyunāśanam ||

दारिद्र्यभेदनं धर्म्यं सर्वैश्वर्यफलप्रदम् । कालाहिविषविच्छेदिज्वरापस्मारभञ्जनम् ॥

dāridryabhedanaṃ dharmyaṃ sarvaiśvaryaphalapradam | kālāhiviṣavicchedijvarāpasmārabhañjanam ||

शत्रुक्षयकरं राजग्रहपीडानिवारणम् । ब्रह्मराक्षसकूष्मांडभेतालभयभंजनम् ॥

śatrukṣayakaraṃ rājagrahapīḍānivāraṇam | brahmarākṣasakūṣmāṃḍabhetālabhayabhaṃjanam ||

विद्याभिलाषी विद्यावान् धनार्थी धनवान् भवेत् । अनन्तकल्पजीवी स्यादायुष्कामो महायशाः ॥

vidyābhilāṣī vidyāvān dhanārthī dhanavān bhavet | anantakalpajīvī syādāyuṣkāmo mahāyaśāḥ ||

पुत्रार्थी सुगुणान्पुत्रान् लभेताऽऽयुष्मतस्तनः । सङ्ग्रामे शत्रुविजयी सभायां प्रतिवादिजित् ॥

putrārthī suguṇānputrān labhetā''yuṣmatastanaḥ | saṅgrāme śatruvijayī sabhāyāṃ prativādijit ||

दिव्यैर्नामभिरेभिस्तु तुलसीपूजनात्सकृत् । वैकुण्ठवासी भगवत्सदृशो विष्णुसन्निधौ ॥

divyairnāmabhirebhistu tulasīpūjanātsakṛt | vaikuṇṭhavāsī bhagavatsadṛśo viṣṇusannidhau ||

कह्लारपूजनान्मासात् द्वितीय इव यक्षराट् । नीलोत्पलार्चनात्सर्वराजपूज्यः सदा भवेत् ॥

kahlārapūjanānmāsāt dvitīya iva yakṣarāṭ | nīlotpalārcanātsarvarājapūjyaḥ sadā bhavet ||

हृत्संस्थितैर्नामभिस्तु भूयाद्दृग्विषयो हरिः । वाञ्छितार्थ तदा दत्वा वैकुण्ठं च प्रयच्छति ॥

hṛtsaṃsthitairnāmabhistu bhūyāddṛgviṣayo hariḥ | vāñchitārtha tadā datvā vaikuṇṭhaṃ ca prayacchati ||

त्रिसन्ध्यं यो जपेन्नित्यं संपूज्य विधिना विभुम् । त्रिवारं पञ्चवारं वा प्रत्यहं क्रमशो यमी ॥

trisandhyaṃ yo japennityaṃ saṃpūjya vidhinā vibhum | trivāraṃ pañcavāraṃ vā pratyahaṃ kramaśo yamī ||

मासादलक्ष्मीनाशः स्यात् द्विमासात् स्यान्नरेन्द्रता । त्रिमासान्महदैश्वर्यं ततस्संभाषणं भवेत् ॥

māsādalakṣmīnāśaḥ syāt dvimāsāt syānnarendratā | trimāsānmahadaiśvaryaṃ tatassaṃbhāṣaṇaṃ bhavet ||

मासं पठन्न्यूनकर्ममूर्तिं च समवाप्नुयात् । मार्गभ्रष्टश्च सन्मार्गं गतस्वः स्वं स्वकीयकम् ॥

māsaṃ paṭhannyūnakarmamūrtiṃ ca samavāpnuyāt | mārgabhraṣṭaśca sanmārgaṃ gatasvaḥ svaṃ svakīyakam ||

चाञ्चल्यचित्तोऽचाञ्चल्यं मनस्स्वास्थ्यं च गच्छति । आयुरारोग्यमैश्वर्यं ज्ञानं मोक्षं च विन्दति ॥

cāñcalyacitto'cāñcalyaṃ manassvāsthyaṃ ca gacchati | āyurārogyamaiśvaryaṃ jñānaṃ mokṣaṃ ca vindati ||

सर्वान्कामानवाप्नोति शाश्वतं च पदं तथा । सत्यं सत्यं पुनस्सत्यं सत्यं सत्यं न संशयः ॥

sarvānkāmānavāpnoti śāśvataṃ ca padaṃ tathā | satyaṃ satyaṃ punassatyaṃ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ ||

श्री ब्रह्माण्डपुराणे वसिष्ठनारदसंवादे श्रीवेङ्कटाचलमाहात्म्ये श्री वेङ्कटेश सहस्रनाम स्तोत्राध्यायः समाप्तः ॥

śrī brahmāṇḍapurāṇe vasiṣṭhanāradasaṃvāde śrīveṅkaṭācalamāhātmye śrī veṅkaṭeśa sahasranāma stotrādhyāyaḥ samāptaḥ ||