श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम्

ॐ श्रीपरमात्मने नमः । नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥

oṃ śrīparamātmane namaḥ | nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam | devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet ||

ॐ अथ सकलसौभाग्यदायकं श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम् । हरिः ॐ ॥

oṃ atha sakalasaubhāgyadāyakaṃ śrīviṣṇusahasranāmastotram | hariḥ oṃ ||

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् । प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥

śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam | prasannavadanaṃ dhyāyet sarvavighnopaśāntaye ||

यस्य द्विरदवक्त्राद्याः पारिषद्याः परः शतम् । विघ्नं निघ्नन्ति सततं विष्वक्सेनं तमाश्रये ॥

yasya dviradavaktrādyāḥ pāriṣadyāḥ paraḥ śatam | vighnaṃ nighnanti satataṃ viṣvaksenaṃ tamāśraye ||

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम् । पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम् ॥

vyāsaṃ vasiṣṭhanaptāraṃ śakteḥ pautramakalmaṣam | parāśarātmajaṃ vande śukatātaṃ taponidhim ||

व्यासाय विष्णुरूपाय व्यासरूपाय विष्णवे । नमो वै ब्रह्मनिधये वासिष्ठाय नमो नमः ॥

vyāsāya viṣṇurūpāya vyāsarūpāya viṣṇave | namo vai brahmanidhaye vāsiṣṭhāya namo namaḥ ||

अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने । सदैकरूपरूपाय विष्णवे सर्वजिष्णवे ॥

avikārāya śuddhāya nityāya paramātmane | sadaikarūparūpāya viṣṇave sarvajiṣṇave ||

यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् । विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ॥

yasya smaraṇamātreṇa janmasaṃsārabandhanāt | vimucyate namastasmai viṣṇave prabhaviṣṇave ||

(नमः समस्तभूतानामादिभूताय भूभृते । अनेकरूपरूपाय विष्णवे प्रभविष्णवे ॥) ॐ नमो विष्णवे प्रभविष्णवे ॥

(namaḥ samastabhūtānāmādibhūtāya bhūbhṛte | anekarūparūpāya viṣṇave prabhaviṣṇave ||) oṃ namo viṣṇave prabhaviṣṇave ||

श्रीवैशम्पायन उवाच --- श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः । युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥

śrīvaiśampāyana uvāca --- śrutvā dharmānaśeṣeṇa pāvanāni ca sarvaśaḥ | yudhiṣṭhiraḥ śāntanavaṃ punarevābhyabhāṣata ||

युधिष्ठिर उवाच --- किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम् । स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ॥

yudhiṣṭhira uvāca --- kimekaṃ daivataṃ loke kiṃ vāpyekaṃ parāyaṇam | stuvantaḥ kaṃ kamarcantaḥ prāpnuyurmānavāḥ śubham ||

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः । किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ॥

ko dharmaḥ sarvadharmāṇāṃ bhavataḥ paramo mataḥ | kiṃ japanmucyate janturjanmasaṃsārabandhanāt ||

भीष्म उवाच --- जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् । स्तुवन् नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ॥

bhīṣma uvāca --- jagatprabhuṃ devadevamanantaṃ puruṣottamam | stuvan nāmasahasreṇa puruṣaḥ satatotthitaḥ ||

तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् । ध्यायन् स्तुवन् नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च ॥

tameva cārcayannityaṃ bhaktyā puruṣamavyayam | dhyāyan stuvan namasyaṃśca yajamānastameva ca ||

अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् । लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत् ॥

anādinidhanaṃ viṣṇuṃ sarvalokamaheśvaram | lokādhyakṣaṃ stuvannityaṃ sarvaduḥkhātigo bhavet ||

ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् । लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम् ॥

brahmaṇyaṃ sarvadharmajñaṃ lokānāṃ kīrtivardhanam | lokanāthaṃ mahadbhūtaṃ sarvabhūtabhavodbhavam ||

एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः । यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ॥

eṣa me sarvadharmāṇāṃ dharmo'dhikatamo mataḥ | yadbhaktyā puṇḍarīkākṣaṃ stavairarcennaraḥ sadā ||

परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः । परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम् ॥

paramaṃ yo mahattejaḥ paramaṃ yo mahattapaḥ | paramaṃ yo mahadbrahma paramaṃ yaḥ parāyaṇam ||

पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् । दैवतं दैवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता ॥

pavitrāṇāṃ pavitraṃ yo maṅgalānāṃ ca maṅgalam | daivataṃ daivatānāṃ ca bhūtānāṃ yo'vyayaḥ pitā ||

यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे । यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये ॥

yataḥ sarvāṇi bhūtāni bhavantyādiyugāgame | yasmiṃśca pralayaṃ yānti punareva yugakṣaye ||

तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते । विष्णोर्नामसहस्रं मे श‍ृणु पापभयापहम् ॥

tasya lokapradhānasya jagannāthasya bhūpate | viṣṇornāmasahasraṃ me śa‍ṛṇu pāpabhayāpaham ||

यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः । ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ॥

yāni nāmāni gauṇāni vikhyātāni mahātmanaḥ | ṛṣibhiḥ parigītāni tāni vakṣyāmi bhūtaye ||

ऋषिर्नाम्नां सहस्रस्य वेदव्यासो महामुनिः । छन्दोऽनुष्टुप् तथा देवो भगवान् देवकीसुतः ॥

ṛṣirnāmnāṃ sahasrasya vedavyāso mahāmuniḥ | chando'nuṣṭup tathā devo bhagavān devakīsutaḥ ||

अमृतांशूद्भवो बीजं शक्तिर्देवकीनन्दनः । त्रिसामा हृदयं तस्य शान्त्यर्थे विनियोज्यते ॥

amṛtāṃśūdbhavo bījaṃ śaktirdevakīnandanaḥ | trisāmā hṛdayaṃ tasya śāntyarthe viniyojyate ||

विष्णुं जिष्णुं महाविष्णुं प्रभविष्णुं महेश्वरम् । अनेकरूपदैत्यान्तं नमामि पुरुषोत्तमम् ॥

viṣṇuṃ jiṣṇuṃ mahāviṣṇuṃ prabhaviṣṇuṃ maheśvaram | anekarūpadaityāntaṃ namāmi puruṣottamam ||

पूर्वन्यासः श्रीवेदव्यास उवाच --- ॐ अस्य श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य । श्रीवेदव्यासो भगवान् ऋषिः । अनुष्टुप् छन्दः । श्रीमहाविष्णुः परमात्मा श्रीमन्नारायणो देवता । अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजम् । देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तिः । उद्भवः क्षोभणो देव इति परमो मन्त्रः । शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकम् । शार्ङ्गधन्वा गदाधर इत्यस्त्रम् । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति नेत्रम् । त्रिसामा सामगः सामेति कवचम् । आनन्दं परब्रह्मेति योनिः । ऋतुः सुदर्शनः काल इति दिग्बन्धः । श्रीविश्वरूप इति ध्यानम् । श्रीमहाविष्णुप्रीत्यर्थे सहस्रनामस्तोत्रपाठे विनियोगः ॥

pūrvanyāsaḥ śrīvedavyāsa uvāca --- oṃ asya śrīviṣṇordivyasahasranāmastotramahāmantrasya | śrīvedavyāso bhagavān ṛṣiḥ | anuṣṭup chandaḥ | śrīmahāviṣṇuḥ paramātmā śrīmannārāyaṇo devatā | amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti bījam | devakīnandanaḥ sraṣṭeti śaktiḥ | udbhavaḥ kṣobhaṇo deva iti paramo mantraḥ | śaṅkhabhṛnnandakī cakrīti kīlakam | śārṅgadhanvā gadādhara ityastram | rathāṅgapāṇirakṣobhya iti netram | trisāmā sāmagaḥ sāmeti kavacam | ānandaṃ parabrahmeti yoniḥ | ṛtuḥ sudarśanaḥ kāla iti digbandhaḥ | śrīviśvarūpa iti dhyānam | śrīmahāviṣṇuprītyarthe sahasranāmastotrapāṭhe viniyogaḥ ||

अथ न्यासः । ॐ शिरसि वेदव्यासर्षये नमः । मुखे अनुष्टुप्छन्दसे नमः । हृदि श्रीकृष्णपरमात्मदेवतायै नमः । गुह्ये अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजाय नमः । पादयोर्देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तये नमः । सर्वाङ्गे शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकाय नमः । करसम्पूटे मम श्रीकृष्णप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥

atha nyāsaḥ | oṃ śirasi vedavyāsarṣaye namaḥ | mukhe anuṣṭupchandase namaḥ | hṛdi śrīkṛṣṇaparamātmadevatāyai namaḥ | guhye amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti bījāya namaḥ | pādayordevakīnandanaḥ sraṣṭeti śaktaye namaḥ | sarvāṅge śaṅkhabhṛnnandakī cakrīti kīlakāya namaḥ | karasampūṭe mama śrīkṛṣṇaprītyarthe jape viniyogaḥ ||

इति ऋष्यादिन्यासः ॥

iti ṛṣyādinyāsaḥ ||

अथ करन्यासः । ॐ विश्वं विष्णुर्वषट्कार इत्यङ्गुष्ठाभ्यां नमः । अमृतांशूद्भवो भानुरिति तर्जनीभ्यां नमः । ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मेति मध्यमाभ्यां नमः । सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्य इत्यनामिकाभ्यां नमः । निमिषोऽनिमिषः स्रग्वीति कनिष्ठिकाभ्यां नमः । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः । इति करन्यासः ॥

atha karanyāsaḥ | oṃ viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāra ityaṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti tarjanībhyāṃ namaḥ | brahmaṇyo brahmakṛdbrahmeti madhyamābhyāṃ namaḥ | suvarṇabindurakṣobhya ityanāmikābhyāṃ namaḥ | nimiṣo'nimiṣaḥ sragvīti kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ | rathāṅgapāṇirakṣobhya iti karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ | iti karanyāsaḥ ||

अथ षडङ्गन्यासः । ॐ विश्वं विष्णुर्वषट्कार इति हृदयाय नमः । अमृतांशूद्भवो भानुरिति शिरसे स्वाहा । ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मेति शिखायै वषट् । सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्य इति कवचाय हुम् । निमिषोऽनिमिषः स्रग्वीति नेत्रत्रयाय वौषट् । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इत्यस्त्राय फट् ।

atha ṣaḍaṅganyāsaḥ | oṃ viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāra iti hṛdayāya namaḥ | amṛtāṃśūdbhavo bhānuriti śirase svāhā | brahmaṇyo brahmakṛdbrahmeti śikhāyai vaṣaṭ | suvarṇabindurakṣobhya iti kavacāya hum | nimiṣo'nimiṣaḥ sragvīti netratrayāya vauṣaṭ | rathāṅgapāṇirakṣobhya ityastrāya phaṭ |

सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मेति ज्ञानाय हृदयाय नमः । सहस्रमूर्धा विश्वात्मेति ऐश्वराय शिरसे स्वाहा । सहस्रार्चिः सप्तजिह्वेति शक्त्यै शिखायै वषट् । त्रिसामा सामगः सामेति बलाय कवचाय हुम् । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति तेजसे नेत्रत्रयाय वौषट् । शार्ङ्गधन्वा गदाधर इति वीर्याय अस्त्राय फट् । ऋतुः सुदर्शनः काल इति भूर्भुवःसुवरोमिति दिग्बन्धः ॥) इति षडङ्गन्यासः ॥

suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmeti jñānāya hṛdayāya namaḥ | sahasramūrdhā viśvātmeti aiśvarāya śirase svāhā | sahasrārciḥ saptajihveti śaktyai śikhāyai vaṣaṭ | trisāmā sāmagaḥ sāmeti balāya kavacāya hum | rathāṅgapāṇirakṣobhya iti tejase netratrayāya vauṣaṭ | śārṅgadhanvā gadādhara iti vīryāya astrāya phaṭ | ṛtuḥ sudarśanaḥ kāla iti bhūrbhuvaḥsuvaromiti digbandhaḥ ||) iti ṣaḍaṅganyāsaḥ ||

श्रीकृष्णप्रीत्यर्थे विष्णोर्दिव्यसहस्रनामजपमहं करिष्ये इति सङ्कल्पः । अथ ध्यानम् । क्षीरोदन्वत्प्रदेशे शुचिमणिविलसत्सैकते मौक्तिकानां मालाकॢप्तासनस्थः स्फटिकमणिनिभैर्मौक्तिकैर्मण्डिताङ्गः । शुभ्रैरभ्रैरदभ्रैरुपरिविरचितैर्मुक्तपीयूषवर्षै- रानन्दी नः पुनीयादरिनलिनगदाशङ्खपाणिर्मुकुन्दः ॥

śrīkṛṣṇaprītyarthe viṣṇordivyasahasranāmajapamahaṃ kariṣye iti saṅkalpaḥ | atha dhyānam | kṣīrodanvatpradeśe śucimaṇivilasatsaikate mauktikānāṃ mālākḷptāsanasthaḥ sphaṭikamaṇinibhairmauktikairmaṇḍitāṅgaḥ | śubhrairabhrairadabhrairupariviracitairmuktapīyūṣavarṣai- rānandī naḥ punīyādarinalinagadāśaṅkhapāṇirmukundaḥ ||

भूः पादौ यस्य नाभिर्वियदसुरनिलश्चन्द्रसूर्यौ च नेत्रे कर्णावाशाः शिरो द्यौर्मुखमपि दहनो यस्य वास्तेयमब्धिः । अन्तःस्थं यस्य विश्वं सुरनरखगगोभोगिगन्धर्वदैत्यैः चित्रं रंरम्यते तं त्रिभुवनवपुषं विष्णुमीशं नमामि ॥

bhūḥ pādau yasya nābhirviyadasuranilaścandrasūryau ca netre karṇāvāśāḥ śiro dyaurmukhamapi dahano yasya vāsteyamabdhiḥ | antaḥsthaṃ yasya viśvaṃ suranarakhagagobhogigandharvadaityaiḥ citraṃ raṃramyate taṃ tribhuvanavapuṣaṃ viṣṇumīśaṃ namāmi ||

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ॥

oṃ namo bhagavate vāsudevāya ||

ॐ शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् । लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिभिर्ध्यानगम्यं वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥

oṃ śāntākāraṃ bhujagaśayanaṃ padmanābhaṃ sureśaṃ viśvādhāraṃ gaganasadṛśaṃ meghavarṇaṃ śubhāṅgam | lakṣmīkāntaṃ kamalanayanaṃ yogibhirdhyānagamyaṃ vande viṣṇuṃ bhavabhayaharaṃ sarvalokaikanātham ||

मेघश्यामं पीतकौशेयवासं श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् । पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥

meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam | puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham ||

नमः समस्तभूतानामादिभूताय भूभृते । अनेकरूपरूपाय विष्णवे प्रभविष्णवे ॥

namaḥ samastabhūtānāmādibhūtāya bhūbhṛte | anekarūparūpāya viṣṇave prabhaviṣṇave ||

सशङ्खचक्रं सकिरीटकुण्डलं सपीतवस्त्रं सरसीरुहेक्षणम् । सहारवक्षःस्थलकौस्तुभश्रियं नमामि विष्णुं शिरसा चतुर्भुजम् ॥

saśaṅkhacakraṃ sakirīṭakuṇḍalaṃ sapītavastraṃ sarasīruhekṣaṇam | sahāravakṣaḥsthalakaustubhaśriyaṃ namāmi viṣṇuṃ śirasā caturbhujam ||

छायायां पारिजातस्य हेमसिंहासनोपरि आसीनमम्बुदश्याममायताक्षमलंकृतम् । चन्द्राननं चतुर्बाहुं श्रीवत्साङ्कितवक्षसं रुक्मिणीसत्यभामाभ्यां सहितं कृष्णमाश्रये ॥

chāyāyāṃ pārijātasya hemasiṃhāsanopari āsīnamambudaśyāmamāyatākṣamalaṃkṛtam | candrānanaṃ caturbāhuṃ śrīvatsāṅkitavakṣasaṃ rukmiṇīsatyabhāmābhyāṃ sahitaṃ kṛṣṇamāśraye ||

स्तोत्रम् हरिः ॐ । ॐ विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः । भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ॥

stotram hariḥ oṃ | oṃ viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāro bhūtabhavyabhavatprabhuḥ | bhūtakṛdbhūtabhṛdbhāvo bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ ||

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः । अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ॥

pūtātmā paramātmā ca muktānāṃ paramā gatiḥ | avyayaḥ puruṣaḥ sākṣī kṣetrajño'kṣara eva ca ||

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः । नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः ॥

yogo yogavidāṃ netā pradhānapuruṣeśvaraḥ | nārasiṃhavapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ ||

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः । सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः ॥

sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇurbhūtādirnidhiravyayaḥ | sambhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhurīśvaraḥ ||

स्वयम्भूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः । अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः ॥

svayambhūḥ śambhurādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ | anādinidhano dhātā vidhātā dhāturuttamaḥ ||

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः । विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः ॥

aprameyo hṛṣīkeśaḥ padmanābho'maraprabhuḥ | viśvakarmā manustvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ ||

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः । प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ॥

agrāhyaḥ śāśvataḥ kṛṣṇo lohitākṣaḥ pratardanaḥ | prabhūtastrikakubdhāma pavitraṃ maṅgalaṃ param ||

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः । हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः ॥

īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ | hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ ||

ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः । अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ॥

īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ | anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtirātmavān ||

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः । अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः ॥

sureśaḥ śaraṇaṃ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ | ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ ||

अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः । वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः ॥

ajaḥ sarveśvaraḥ siddhaḥ siddhiḥ sarvādiracyutaḥ | vṛṣākapirameyātmā sarvayogaviniḥsṛtaḥ ||

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्माऽसम्मितः समः । अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥

vasurvasumanāḥ satyaḥ samātmā'sammitaḥ samaḥ | amoghaḥ puṇḍarīkākṣo vṛṣakarmā vṛṣākṛtiḥ ||

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः । अमृतः शाश्वतस्थाणुर्वरारोहो महातपाः ॥

rudro bahuśirā babhrurviśvayoniḥ śuciśravāḥ | amṛtaḥ śāśvatasthāṇurvarāroho mahātapāḥ ||

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः । वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः ॥

sarvagaḥ sarvavidbhānurviṣvakseno janārdanaḥ | vedo vedavidavyaṅgo vedāṅgo vedavit kaviḥ ||

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः । चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः ॥

lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kṛtākṛtaḥ | caturātmā caturvyūhaścaturdaṃṣṭraścaturbhujaḥ ||

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः । अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः ॥

bhrājiṣṇurbhojanaṃ bhoktā sahiṣṇurjagadādijaḥ | anagho vijayo jetā viśvayoniḥ punarvasuḥ ||

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः । अतीन्द्रः सङ्ग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः ॥

upendro vāmanaḥ prāṃśuramoghaḥ śucirūrjitaḥ | atīndraḥ saṅgrahaḥ sargo dhṛtātmā niyamo yamaḥ ||

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः । अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ॥

vedyo vaidyaḥ sadāyogī vīrahā mādhavo madhuḥ | atīndriyo mahāmāyo mahotsāho mahābalaḥ ||

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः । अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक् ॥

mahābuddhirmahāvīryo mahāśaktirmahādyutiḥ | anirdeśyavapuḥ śrīmānameyātmā mahādridhṛk ||

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः । अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः ॥

maheṣvāso mahībhartā śrīnivāsaḥ satāṃ gatiḥ | aniruddhaḥ surānando govindo govidāṃ patiḥ ||

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः । हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ॥

marīcirdamano haṃsaḥ suparṇo bhujagottamaḥ | hiraṇyanābhaḥ sutapāḥ padmanābhaḥ prajāpatiḥ ||

अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः । अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा ॥

amṛtyuḥ sarvadṛk siṃhaḥ sandhātā sandhimān sthiraḥ | ajo durmarṣaṇaḥ śāstā viśrutātmā surārihā ||

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः । निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥

gururgurutamo dhāma satyaḥ satyaparākramaḥ | nimiṣo'nimiṣaḥ sragvī vācaspatirudāradhīḥ ||

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः । सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥

agraṇīrgrāmaṇīḥ śrīmān nyāyo netā samīraṇaḥ | sahasramūrdhā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt ||

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः सम्प्रमर्दनः । अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः ॥

āvartano nivṛttātmā saṃvṛtaḥ sampramardanaḥ | ahaḥ saṃvartako vahniranilo dharaṇīdharaḥ ||

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः । सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः ॥

suprasādaḥ prasannātmā viśvadhṛgviśvabhugvibhuḥ | satkartā satkṛtaḥ sādhurjahnurnārāyaṇo naraḥ ||

असङ्ख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः । सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ॥

asaṅkhyeyo'prameyātmā viśiṣṭaḥ śiṣṭakṛcchuciḥ | siddhārthaḥ siddhasaṅkalpaḥ siddhidaḥ siddhisādhanaḥ ||

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः । वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः ॥

vṛṣāhī vṛṣabho viṣṇurvṛṣaparvā vṛṣodaraḥ | vardhano vardhamānaśca viviktaḥ śrutisāgaraḥ ||

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः । नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ॥

subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo vasuḥ | naikarūpo bṛhadrūpaḥ śipiviṣṭaḥ prakāśanaḥ ||

ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः । ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः ॥

ojastejodyutidharaḥ prakāśātmā pratāpanaḥ | ṛddhaḥ spaṣṭākṣaro mantraścandrāṃśurbhāskaradyutiḥ ||

अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः । औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः ॥

amṛtāṃśūdbhavo bhānuḥ śaśabinduḥ sureśvaraḥ | auṣadhaṃ jagataḥ setuḥ satyadharmaparākramaḥ ||

भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः । कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः ॥

bhūtabhavyabhavannāthaḥ pavanaḥ pāvano'nalaḥ | kāmahā kāmakṛtkāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ ||

युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः । अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित् ॥

yugādikṛdyugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ | adṛśyo vyaktarūpaśca sahasrajidanantajit ||

इष्टोऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः । क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः ॥

iṣṭo'viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣo vṛṣaḥ | krodhahā krodhakṛtkartā viśvabāhurmahīdharaḥ ||

अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः । अपांनिधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ॥

acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ | apāṃnidhiradhiṣṭhānamapramattaḥ pratiṣṭhitaḥ ||

स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः । वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः ॥

skandaḥ skandadharo dhuryo varado vāyuvāhanaḥ | vāsudevo bṛhadbhānurādidevaḥ purandaraḥ ||

अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः । अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः ॥

aśokastāraṇastāraḥ śūraḥ śaurirjaneśvaraḥ | anukūlaḥ śatāvartaḥ padmī padmanibhekṣaṇaḥ ||

पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् । महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः ॥

padmanābho'ravindākṣaḥ padmagarbhaḥ śarīrabhṛt | maharddhirṛddho vṛddhātmā mahākṣo garuḍadhvajaḥ ||

अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः । सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः ॥

atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havirhariḥ | sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitiñjayaḥ ||

विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः । महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः ॥

vikṣaro rohito mārgo heturdāmodaraḥ sahaḥ | mahīdharo mahābhāgo vegavānamitāśanaḥ ||

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः । करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥

udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ | karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ ||

व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः । परर्द्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः ॥

vyavasāyo vyavasthānaḥ saṃsthānaḥ sthānado dhruvaḥ | pararddhiḥ paramaspaṣṭastuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ ||

रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः । वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥

rāmo virāmo virajo mārgo neyo nayo'nayaḥ | vīraḥ śaktimatāṃ śreṣṭho dharmo dharmaviduttamaḥ ||

वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः । हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः ॥

vaikuṇṭhaḥ puruṣaḥ prāṇaḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ pṛthuḥ | hiraṇyagarbhaḥ śatrughno vyāpto vāyuradhokṣajaḥ ||

ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः । उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः ॥

ṛtuḥ sudarśanaḥ kālaḥ parameṣṭhī parigrahaḥ | ugraḥ saṃvatsaro dakṣo viśrāmo viśvadakṣiṇaḥ ||

विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् । अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ॥

vistāraḥ sthāvarasthāṇuḥ pramāṇaṃ bījamavyayam | artho'nartho mahākośo mahābhogo mahādhanaḥ ||

अनिर्विण्णः स्थविष्ठोऽभूर्धर्मयूपो महामखः । नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः ॥

anirviṇṇaḥ sthaviṣṭho'bhūrdharmayūpo mahāmakhaḥ | nakṣatranemirnakṣatrī kṣamaḥ kṣāmaḥ samīhanaḥ ||

यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सतां गतिः । सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ॥

yajña ijyo mahejyaśca kratuḥ satraṃ satāṃ gatiḥ | sarvadarśī vimuktātmā sarvajño jñānamuttamam ||

सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् । मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः ॥

suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt | manoharo jitakrodho vīrabāhurvidāraṇaḥ ||

स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् । वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः ॥

svāpanaḥ svavaśo vyāpī naikātmā naikakarmakṛt | vatsaro vatsalo vatsī ratnagarbho dhaneśvaraḥ ||

धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम् । अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः ॥

dharmagubdharmakṛddharmī sadasatkṣaramakṣaram | avijñātā sahasrāṃśurvidhātā kṛtalakṣaṇaḥ ||

गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः । आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः ॥

gabhastinemiḥ sattvasthaḥ siṃho bhūtamaheśvaraḥ | ādidevo mahādevo deveśo devabhṛdguruḥ ||

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः । शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ॥

uttaro gopatirgoptā jñānagamyaḥ purātanaḥ | śarīrabhūtabhṛdbhoktā kapīndro bhūridakṣiṇaḥ ||

सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः । विनयो जयः सत्यसन्धो दाशार्हः सात्वताम्पतिः ॥

somapo'mṛtapaḥ somaḥ purujitpurusattamaḥ | vinayo jayaḥ satyasandho dāśārhaḥ sātvatāmpatiḥ ||

जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः । अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ॥

jīvo vinayitā sākṣī mukundo'mitavikramaḥ | ambhonidhiranantātmā mahodadhiśayo'ntakaḥ ||

अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः । आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः ॥

ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ | ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ ||

महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः । त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाश‍ृङ्गः कृतान्तकृत् ॥

maharṣiḥ kapilācāryaḥ kṛtajño medinīpatiḥ | tripadastridaśādhyakṣo mahāśa‍ṛṅgaḥ kṛtāntakṛt ||

महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी । गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः ॥

mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī | guhyo gabhīro gahano guptaścakragadādharaḥ ||

वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः सङ्कर्षणोऽच्युतः । वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ॥

vedhāḥ svāṅgo'jitaḥ kṛṣṇo dṛḍhaḥ saṅkarṣaṇo'cyutaḥ | varuṇo vāruṇo vṛkṣaḥ puṣkarākṣo mahāmanāḥ ||

भगवान् भगहाऽऽनन्दी वनमाली हलायुधः । आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः ॥

bhagavān bhagahā''nandī vanamālī halāyudhaḥ | ādityo jyotirādityaḥ sahiṣṇurgatisattamaḥ ||

सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः । दिवस्पृक् सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ॥

sudhanvā khaṇḍaparaśurdāruṇo draviṇapradaḥ | divaspṛk sarvadṛgvyāso vācaspatirayonijaḥ ||

त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् । संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम् ॥

trisāmā sāmagaḥ sāma nirvāṇaṃ bheṣajaṃ bhiṣak | saṃnyāsakṛcchamaḥ śānto niṣṭhā śāntiḥ parāyaṇam ||

शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः । गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ॥

śubhāṅgaḥ śāntidaḥ sraṣṭā kumudaḥ kuvaleśayaḥ | gohito gopatirgoptā vṛṣabhākṣo vṛṣapriyaḥ ||

अनिवर्ती निवृत्तात्मा सङ्क्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः । श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः ॥

anivartī nivṛttātmā saṅkṣeptā kṣemakṛcchivaḥ | śrīvatsavakṣāḥ śrīvāsaḥ śrīpatiḥ śrīmatāṃvaraḥ ||

श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः । श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः ॥

śrīdaḥ śrīśaḥ śrīnivāsaḥ śrīnidhiḥ śrīvibhāvanaḥ | śrīdharaḥ śrīkaraḥ śreyaḥ śrīmā~llokatrayāśrayaḥ ||

स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः । विजितात्माऽविधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः ॥

svakṣaḥ svaṅgaḥ śatānando nandirjyotirgaṇeśvaraḥ | vijitātmā'vidheyātmā satkīrtiśchinnasaṃśayaḥ ||

उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतस्थिरः । भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः ॥

udīrṇaḥ sarvataścakṣuranīśaḥ śāśvatasthiraḥ | bhūśayo bhūṣaṇo bhūtirviśokaḥ śokanāśanaḥ ||

अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः । अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥

arciṣmānarcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ | aniruddho'pratirathaḥ pradyumno'mitavikramaḥ ||

कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्वरः । त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः ॥

kālaneminihā vīraḥ śauriḥ śūrajaneśvaraḥ | trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ ||

कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः । अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः ॥

kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ | anirdeśyavapurviṣṇurvīro'nanto dhanañjayaḥ ||

ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद् ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः । ब्रह्मविद् ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥

brahmaṇyo brahmakṛd brahmā brahma brahmavivardhanaḥ | brahmavid brāhmaṇo brahmī brahmajño brāhmaṇapriyaḥ ||

महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः । महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ॥

mahākramo mahākarmā mahātejā mahoragaḥ | mahākraturmahāyajvā mahāyajño mahāhaviḥ ||

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः । पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः ॥

stavyaḥ stavapriyaḥ stotraṃ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ | pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇyakīrtiranāmayaḥ ||

मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः । वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः ॥

manojavastīrthakaro vasuretā vasupradaḥ | vasuprado vāsudevo vasurvasumanā haviḥ ||

सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः । शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः ॥

sadgatiḥ satkṛtiḥ sattā sadbhūtiḥ satparāyaṇaḥ | śūraseno yaduśreṣṭhaḥ sannivāsaḥ suyāmunaḥ ||

भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः । दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः ॥

bhūtāvāso vāsudevaḥ sarvāsunilayo'nalaḥ | darpahā darpado dṛpto durdharo'thāparājitaḥ ||

विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् । अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः ॥

viśvamūrtirmahāmūrtirdīptamūrtiramūrtimān | anekamūrtiravyaktaḥ śatamūrtiḥ śatānanaḥ ||

एको नैकः सवः कः किं यत् तत्पदमनुत्तमम् । लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः ॥

eko naikaḥ savaḥ kaḥ kiṃ yat tatpadamanuttamam | lokabandhurlokanātho mādhavo bhaktavatsalaḥ ||

सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी । वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः ॥

suvarṇavarṇo hemāṅgo varāṅgaścandanāṅgadī | vīrahā viṣamaḥ śūnyo ghṛtāśīracalaścalaḥ ||

अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक् । सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः ॥

amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhṛk | sumedhā medhajo dhanyaḥ satyamedhā dharādharaḥ ||

तेजोवृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः । प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकश‍ृङ्गो गदाग्रजः ॥

tejovṛṣo dyutidharaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ | pragraho nigraho vyagro naikaśa‍ṛṅgo gadāgrajaḥ ||

चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः । चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात् ॥

caturmūrtiścaturbāhuścaturvyūhaścaturgatiḥ | caturātmā caturbhāvaścaturvedavidekapāt ||

समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः । दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ॥

samāvarto'nivṛttātmā durjayo duratikramaḥ | durlabho durgamo durgo durāvāso durārihā ||

शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः । इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ॥

śubhāṅgo lokasāraṅgaḥ sutantustantuvardhanaḥ | indrakarmā mahākarmā kṛtakarmā kṛtāgamaḥ ||

उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः । अर्को वाजसनः श‍ृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी ॥

udbhavaḥ sundaraḥ sundo ratnanābhaḥ sulocanaḥ | arko vājasanaḥ śa‍ṛṅgī jayantaḥ sarvavijjayī ||

सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः । महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः ॥

suvarṇabindurakṣobhyaḥ sarvavāgīśvareśvaraḥ | mahāhrado mahāgarto mahābhūto mahānidhiḥ ||

कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः । अमृताशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥

kumudaḥ kundaraḥ kundaḥ parjanyaḥ pāvano'nilaḥ | amṛtāśo'mṛtavapuḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ ||

सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः । न्यग्रोधोऽदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः ॥

sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ | nyagrodho'dumbaro'śvatthaścāṇūrāndhraniṣūdanaḥ ||

सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः । अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः ॥

sahasrārciḥ saptajihvaḥ saptaidhāḥ saptavāhanaḥ | amūrtiranagho'cintyo bhayakṛdbhayanāśanaḥ ||

अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् । अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ॥

aṇurbṛhatkṛśaḥ sthūlo guṇabhṛnnirguṇo mahān | adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṃśo vaṃśavardhanaḥ ||

भारभृत् कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः । आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ॥

bhārabhṛt kathito yogī yogīśaḥ sarvakāmadaḥ | āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ ||

धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः । अपराजितः सर्वसहो नियन्ताऽनियमोऽयमः ॥

dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ | aparājitaḥ sarvasaho niyantā'niyamo'yamaḥ ||

सत्त्ववान् सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः । अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत् प्रीतिवर्धनः ॥

sattvavān sāttvikaḥ satyaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ | abhiprāyaḥ priyārho'rhaḥ priyakṛt prītivardhanaḥ ||

विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः । रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः ॥

vihāyasagatirjyotiḥ surucirhutabhugvibhuḥ | ravirvirocanaḥ sūryaḥ savitā ravilocanaḥ ||

अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः । अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः ॥

ananto hutabhugbhoktā sukhado naikajo'grajaḥ | anirviṇṇaḥ sadāmarṣī lokādhiṣṭhānamadbhutaḥ ||

सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः । स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः ॥

sanātsanātanatamaḥ kapilaḥ kapiravyayaḥ | svastidaḥ svastikṛtsvasti svastibhuksvastidakṣiṇaḥ ||

अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः । शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः ॥

araudraḥ kuṇḍalī cakrī vikramyūrjitaśāsanaḥ | śabdātigaḥ śabdasahaḥ śiśiraḥ śarvarīkaraḥ ||

अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणांवरः । विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥

akrūraḥ peśalo dakṣo dakṣiṇaḥ kṣamiṇāṃvaraḥ | vidvattamo vītabhayaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ ||

उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः । वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः ॥

uttāraṇo duṣkṛtihā puṇyo duḥsvapnanāśanaḥ | vīrahā rakṣaṇaḥ santo jīvanaḥ paryavasthitaḥ ||

अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः । चतुरश्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः ॥

anantarūpo'nantaśrīrjitamanyurbhayāpahaḥ | caturaśro gabhīrātmā vidiśo vyādiśo diśaḥ ||

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः । जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः ॥

anādirbhūrbhuvo lakṣmīḥ suvīro rucirāṅgadaḥ | janano janajanmādirbhīmo bhīmaparākramaḥ ||

आधारनिलयोऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः । ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥

ādhāranilayo'dhātā puṣpahāsaḥ prajāgaraḥ | ūrdhvagaḥ satpathācāraḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ paṇaḥ ||

प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत्प्राणजीवनः । तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः ॥

pramāṇaṃ prāṇanilayaḥ prāṇabhṛtprāṇajīvanaḥ | tattvaṃ tattvavidekātmā janmamṛtyujarātigaḥ ||

भूर्भुवःस्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः । यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः ॥

bhūrbhuvaḥsvastarustāraḥ savitā prapitāmahaḥ | yajño yajñapatiryajvā yajñāṅgo yajñavāhanaḥ ||

यज्ञभृद् यज्ञकृद् यज्ञी यज्ञभुग् यज्ञसाधनः । यज्ञान्तकृद् यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च ॥

yajñabhṛd yajñakṛd yajñī yajñabhug yajñasādhanaḥ | yajñāntakṛd yajñaguhyamannamannāda eva ca ||

आत्मयोनिः स्वयञ्जातो वैखानः सामगायनः । देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ॥

ātmayoniḥ svayañjāto vaikhānaḥ sāmagāyanaḥ | devakīnandanaḥ sraṣṭā kṣitīśaḥ pāpanāśanaḥ ||

शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः ॥

śaṅkhabhṛnnandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ | rathāṅgapāṇirakṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ ||

सर्वप्रहरणायुध ॐ नम इति । वनमाली गदी शार्ङ्गी शङ्खी चक्री च नन्दकी । श्रीमान् नारायणो विष्णुर्वासुदेवोऽभिरक्षतु ॥

sarvapraharaṇāyudha oṃ nama iti | vanamālī gadī śārṅgī śaṅkhī cakrī ca nandakī | śrīmān nārāyaṇo viṣṇurvāsudevo'bhirakṣatu ||

श्रीवासुदेवोऽभिरक्षतु ॐ नम इति । उत्तरन्यासः, फलश्रुतिः भीष्म उवाच --- इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः । नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम् ॥

śrīvāsudevo'bhirakṣatu oṃ nama iti | uttaranyāsaḥ, phalaśrutiḥ bhīṣma uvāca --- itīdaṃ kīrtanīyasya keśavasya mahātmanaḥ | nāmnāṃ sahasraṃ divyānāmaśeṣeṇa prakīrtitam ||

य इदं श‍ृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत् । नाशुभं प्राप्नुयात्किञ्चित्सोऽमुत्रेह च मानवः ॥

ya idaṃ śa‍ṛṇuyānnityaṃ yaścāpi parikīrtayet | nāśubhaṃ prāpnuyātkiñcitso'mutreha ca mānavaḥ ||

वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् ॥

vedāntago brāhmaṇaḥ syātkṣatriyo vijayī bhavet | vaiśyo dhanasamṛddhaḥ syācchūdraḥ sukhamavāpnuyāt ||

धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् । कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी प्राप्नुयात्प्रजाम् ॥

dharmārthī prāpnuyāddharmamarthārthī cārthamāpnuyāt | kāmānavāpnuyātkāmī prajārthī prāpnuyātprajām ||

भक्तिमान् यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः । सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत्प्रकीर्तयेत् ॥

bhaktimān yaḥ sadotthāya śucistadgatamānasaḥ | sahasraṃ vāsudevasya nāmnāmetatprakīrtayet ||

यशः प्राप्नोति विपुलं ज्ञातिप्राधान्यमेव च । अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥

yaśaḥ prāpnoti vipulaṃ jñātiprādhānyameva ca | acalāṃ śriyamāpnoti śreyaḥ prāpnotyanuttamam ||

न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति । भवत्यरोगो द्युतिमान्बलरूपगुणान्वितः ॥

na bhayaṃ kvacidāpnoti vīryaṃ tejaśca vindati | bhavatyarogo dyutimānbalarūpaguṇānvitaḥ ||

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् । भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येतापन्न आपदः ॥

rogārto mucyate rogādbaddho mucyeta bandhanāt | bhayānmucyeta bhītastu mucyetāpanna āpadaḥ ||

दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् । स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः ॥

durgāṇyatitaratyāśu puruṣaḥ puruṣottamam | stuvannāmasahasreṇa nityaṃ bhaktisamanvitaḥ ||

वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः । सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥

vāsudevāśrayo martyo vāsudevaparāyaṇaḥ | sarvapāpaviśuddhātmā yāti brahma sanātanam ||

न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् । जन्ममृत्युजराव्याधिभयं नैवोपजायते ॥

na vāsudevabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit | janmamṛtyujarāvyādhibhayaṃ naivopajāyate ||

इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः । युज्येतात्मसुखक्षान्तिश्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः ॥

imaṃ stavamadhīyānaḥ śraddhābhaktisamanvitaḥ | yujyetātmasukhakṣāntiśrīdhṛtismṛtikīrtibhiḥ ||

न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः । भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे ॥

na krodho na ca mātsaryaṃ na lobho nāśubhā matiḥ | bhavanti kṛtapuṇyānāṃ bhaktānāṃ puruṣottame ||

द्यौः सचन्द्रार्कनक्षत्रा खं दिशो भूर्महोदधिः । वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः ॥

dyauḥ sacandrārkanakṣatrā khaṃ diśo bhūrmahodadhiḥ | vāsudevasya vīryeṇa vidhṛtāni mahātmanaḥ ||

ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् । जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य सचराचरम् ॥

sasurāsuragandharvaṃ sayakṣoragarākṣasam | jagadvaśe vartatedaṃ kṛṣṇasya sacarācaram ||

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः । वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च ॥

indriyāṇi mano buddhiḥ sattvaṃ tejo balaṃ dhṛtiḥ | vāsudevātmakānyāhuḥ kṣetraṃ kṣetrajña eva ca ||

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्प्यते । आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥

sarvāgamānāmācāraḥ prathamaṃ parikalpyate | ācāraprabhavo dharmo dharmasya prabhuracyutaḥ ||

ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः । जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारायणोद्भवम् ॥

ṛṣayaḥ pitaro devā mahābhūtāni dhātavaḥ | jaṅgamājaṅgamaṃ cedaṃ jagannārāyaṇodbhavam ||

योगो ज्ञानं तथा साङ्ख्यं विद्याः शिल्पादिकर्म च । वेदाः शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात् ॥

yogo jñānaṃ tathā sāṅkhyaṃ vidyāḥ śilpādikarma ca | vedāḥ śāstrāṇi vijñānametatsarvaṃ janārdanāt ||

एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः । त्रींल्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः ॥

eko viṣṇurmahadbhūtaṃ pṛthagbhūtānyanekaśaḥ | trīṃllokānvyāpya bhūtātmā bhuṅkte viśvabhugavyayaḥ ||

इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् । पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च ॥

imaṃ stavaṃ bhagavato viṣṇorvyāsena kīrtitam | paṭhedya icchetpuruṣaḥ śreyaḥ prāptuṃ sukhāni ca ||

विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभुमव्ययम् । भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम् ॥

viśveśvaramajaṃ devaṃ jagataḥ prabhumavyayam | bhajanti ye puṣkarākṣaṃ na te yānti parābhavam ||

न ते यान्ति पराभवम् ॐ नम इति । अर्जुन उवाच --- पद्मपत्रविशालाक्ष पद्मनाभ सुरोत्तम । भक्तानामनुरक्तानां त्राता भव जनार्दन ॥

na te yānti parābhavam oṃ nama iti | arjuna uvāca --- padmapatraviśālākṣa padmanābha surottama | bhaktānāmanuraktānāṃ trātā bhava janārdana ||

श्रीभगवानुवाच --- यो मां नामसहस्रेण स्तोतुमिच्छति पाण्डव । सोहऽमेकेन श्लोकेन स्तुत एव न संशयः ॥

śrībhagavānuvāca --- yo māṃ nāmasahasreṇa stotumicchati pāṇḍava | soha'mekena ślokena stuta eva na saṃśayaḥ ||

स्तुत एव न संशय ॐ नम इति । व्यास उवाच --- वासनाद्वासुदेवस्य वासितं भुवनत्रयम् । सर्वभूतनिवासोऽसि वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥

stuta eva na saṃśaya oṃ nama iti | vyāsa uvāca --- vāsanādvāsudevasya vāsitaṃ bhuvanatrayam | sarvabhūtanivāso'si vāsudeva namo'stu te ||

श्रीवासुदेव नमोऽस्तु त ॐ नम इति । पार्वत्युवाच --- केनोपायेन लघुना विष्णोर्नामसहस्रकम् । पठ्यते पण्डितैर्नित्यं श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥

śrīvāsudeva namo'stu ta oṃ nama iti | pārvatyuvāca --- kenopāyena laghunā viṣṇornāmasahasrakam | paṭhyate paṇḍitairnityaṃ śrotumicchāmyahaṃ prabho ||

ईश्वर उवाच --- श्रीरामरामरामेति रमे रामे मनोरमे । सहस्रनामतत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥

īśvara uvāca --- śrīrāmarāmarāmeti rame rāme manorame | sahasranāmatattulyaṃ rāmanāma varānane ||

श्रीरामनाम वरानन ॐ नम इति । ब्रह्मोवाच --- नमोऽस्त्वनन्ताय सहस्रमूर्तये सहस्रपादाक्षिशिरोरुबाहवे । सहस्रनाम्ने पुरुषाय शाश्वते सहस्रकोटियुगधारिणे नमः ॥

śrīrāmanāma varānana oṃ nama iti | brahmovāca --- namo'stvanantāya sahasramūrtaye sahasrapādākṣiśirorubāhave | sahasranāmne puruṣāya śāśvate sahasrakoṭiyugadhāriṇe namaḥ ||

सहस्रकोटियुगधारिणे नम ॐ नम इति ।

sahasrakoṭiyugadhāriṇe nama oṃ nama iti |

ॐ तत्सदिति श्रीमहाभारते शतसाहस्र्यां संहितायां वैयासिक्यामानुशासनिके पर्वणि भीष्मयुधिष्ठिरसंवादे श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रम् ॥

oṃ tatsaditi śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāmānuśāsanike parvaṇi bhīṣmayudhiṣṭhirasaṃvāde śrīviṣṇordivyasahasranāmastotram ||

सञ्जय उवाच --- यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः । तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥

sañjaya uvāca --- yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ | tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama ||

श्रीभगवानुवाच --- अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते । तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥

śrībhagavānuvāca --- ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate | teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham ||

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् । धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥

paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām | dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge ||

आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीता घोरेषु च व्याधिषु वर्तमानाः । सङ्कीर्त्य नारायणशब्दमात्रं विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति ॥

ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā ghoreṣu ca vyādhiṣu vartamānāḥ | saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti ||

कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् । करोमि यद्यत् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि ॥

kāyena vācā manasendriyairvā buddhyātmanā vā prakṛteḥ svabhāvāt | karomi yadyat sakalaṃ parasmai nārāyaṇāyeti samarpayāmi ||

इति श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् । ॐ तत् सत् ।

iti śrīviṣṇordivyasahasranāmastotraṃ sampūrṇam | oṃ tat sat |

महाभारते अनुशासनपर्वणि अध्यायः १४९

mahābhārate anuśāsanaparvaṇi adhyāyaḥ 149

ॐ आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसम्पदाम् । लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम् ॥

oṃ āpadāmapahartāraṃ dātāraṃ sarvasampadām | lokābhirāmaṃ śrīrāmaṃ bhūyo bhūyo namāmyaham ||

आर्तानामार्तिहन्तारं भीतानां भीतिनाशनम् । द्विषतां कालदण्डं तं रामचन्द्रं नमाम्यहम् ॥

ārtānāmārtihantāraṃ bhītānāṃ bhītināśanam | dviṣatāṃ kāladaṇḍaṃ taṃ rāmacandraṃ namāmyaham ||

नमः कोदण्डहस्ताय सन्धीकृतशराय च । खण्डिताखिलदैत्याय रामायापन्निवारिणे ॥

namaḥ kodaṇḍahastāya sandhīkṛtaśarāya ca | khaṇḍitākhiladaityāya rāmāyāpannivāriṇe ||

रामाय रामभद्राय रामचन्द्राय वेधसे । रघुनाथाय नाथाय सीतायाः पतये नमः ॥

rāmāya rāmabhadrāya rāmacandrāya vedhase | raghunāthāya nāthāya sītāyāḥ pataye namaḥ ||

अग्रतः पृष्ठतश्चैव पार्श्वतश्च महाबलौ । आकर्णपूर्णधन्वानौ रक्षेतां रामलक्ष्मणौ ॥

agrataḥ pṛṣṭhataścaiva pārśvataśca mahābalau | ākarṇapūrṇadhanvānau rakṣetāṃ rāmalakṣmaṇau ||

सन्नद्धः कवची खड्गी चापबाणधरो युवा । गच्छन् ममाग्रतो नित्यं रामः पातु सलक्ष्मणः ॥

sannaddhaḥ kavacī khaḍgī cāpabāṇadharo yuvā | gacchan mamāgrato nityaṃ rāmaḥ pātu salakṣmaṇaḥ ||

अच्युतानन्तगोविन्दनामोच्चारणभेषजात् । नश्यन्ति सकला रोगास्सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥

acyutānantagovindanāmoccāraṇabheṣajāt | naśyanti sakalā rogāssatyaṃ satyaṃ vadāmyaham ||

सत्यं सत्यं पुनस्सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते । वेदाच्छास्त्रं परं नास्ति न दैवं केशवात्परम् ॥

satyaṃ satyaṃ punassatyamuddhṛtya bhujamucyate | vedācchāstraṃ paraṃ nāsti na daivaṃ keśavātparam ||

शरीरे जर्जरीभूते व्याधिग्रस्ते कलेवरे । औषधं जाह्नवीतोयं वैद्यो नारायणो हरिः ॥

śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare | auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ ||

आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः । इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणो हरिः ॥

āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ | idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇo hariḥ ||

यदक्षरपदभ्रष्टं मात्राहीनं तु यद्भवेत् । तत्सर्वं क्षम्यतां देव नारायण नमोऽस्तु ते ॥

yadakṣarapadabhraṣṭaṃ mātrāhīnaṃ tu yadbhavet | tatsarvaṃ kṣamyatāṃ deva nārāyaṇa namo'stu te ||

विसर्गबिन्दुमात्राणि पदपादाक्षराणि च । न्यूनानि चातिरिक्तानि क्षमस्व पुरुषोत्तम ॥

visargabindumātrāṇi padapādākṣarāṇi ca | nyūnāni cātiriktāni kṣamasva puruṣottama ||

नमः कमलनाभाय नमस्ते जलशायिने । नमस्ते केशवानन्त वासुदेव नमोऽस्तुते ॥

namaḥ kamalanābhāya namaste jalaśāyine | namaste keśavānanta vāsudeva namo'stute ||

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः ॥

namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca | jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ ||

आकाशात्पतितं तोयं यथा गच्छति सागरम् । सर्वदेवनमस्कारः केशवं प्रति गच्छति ॥

ākāśātpatitaṃ toyaṃ yathā gacchati sāgaram | sarvadevanamaskāraḥ keśavaṃ prati gacchati ||

एष निष्कण्टकः पन्था यत्र सम्पूज्यते हरिः । कुपथं तं विजानीयाद् गोविन्दरहितागमम् ॥

eṣa niṣkaṇṭakaḥ panthā yatra sampūjyate hariḥ | kupathaṃ taṃ vijānīyād govindarahitāgamam ||

सर्ववेदेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स्तुत्वा देवं जनार्दनम् ॥

sarvavedeṣu yatpuṇyaṃ sarvatīrtheṣu yatphalam | tatphalaṃ samavāpnoti stutvā devaṃ janārdanam ||

यो नरः पठते नित्यं त्रिकालं केशवालये । द्विकालमेककालं वा क्रूरं सर्वं व्यपोहति ॥

yo naraḥ paṭhate nityaṃ trikālaṃ keśavālaye | dvikālamekakālaṃ vā krūraṃ sarvaṃ vyapohati ||

दह्यन्ते रिपवस्तस्य सौम्याः सर्वे सदा ग्रहाः । विलीयन्ते च पापानि स्तवे ह्यस्मिन् प्रकीर्तिते ॥

dahyante ripavastasya saumyāḥ sarve sadā grahāḥ | vilīyante ca pāpāni stave hyasmin prakīrtite ||

येन ध्यातः श्रुतो येन येनायं पठ्यते स्तवः । दत्तानि सर्वदानानि सुराः सर्वे समर्चिताः ॥

yena dhyātaḥ śruto yena yenāyaṃ paṭhyate stavaḥ | dattāni sarvadānāni surāḥ sarve samarcitāḥ ||

इह लोके परे वापि न भयं विद्यते क्वचित् । नाम्नां सहस्रं योऽधीते द्वादश्यां मम सन्निधौ ॥

iha loke pare vāpi na bhayaṃ vidyate kvacit | nāmnāṃ sahasraṃ yo'dhīte dvādaśyāṃ mama sannidhau ||

शनैर्दहन्ति पापानि कल्पकोटिशतानि च । अश्वत्थसन्निधौ पार्थ ध्यात्वा मनसि केशवम् ॥

śanairdahanti pāpāni kalpakoṭiśatāni ca | aśvatthasannidhau pārtha dhyātvā manasi keśavam ||

पठेन्नामसहस्रं तु गवां कोटिफलं लभेत् । शिवालये पठेन्नित्यं तुलसीवनसंस्थितः ॥

paṭhennāmasahasraṃ tu gavāṃ koṭiphalaṃ labhet | śivālaye paṭhennityaṃ tulasīvanasaṃsthitaḥ ||

नरो मुक्तिमवाप्नोति चक्रपाणेर्वचो यथा । ब्रह्महत्यादिकं घोरं सर्वपापं विनश्यति ॥

naro muktimavāpnoti cakrapāṇervaco yathā | brahmahatyādikaṃ ghoraṃ sarvapāpaṃ vinaśyati ||

विलयं यान्ति पापानि चान्यपापस्य का कथा । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ॥

vilayaṃ yānti pāpāni cānyapāpasya kā kathā | sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati ||